Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ

Της Ελένης Τσιομίδου

Ο Γιώργος Παπανδρέου τόσο προεκλογικά όσο και στις πρόσφατες προγραμματικές του δηλώσεις μίλησε για την ανάγκη προβολής και αξιοποίησης της μεσογειακής διατροφής, με την παραγωγή επώνυμων και διεθνώς αναγνωρίσιμων προϊόντων. Δεν αρκέστηκε δηλ. να προτείνει την αλλαγή των καλλιεργειών, όπως έκανε η Νέα Δημοκρατία με την πρόταση για την «άλλη γεωργία», σαν απάντηση στη κρίση των συμβατικών καλλιεργειών αλλά προχώρησε ακόμη περισσότερο. Πρότεινε ένα μοντέλο διατροφής να κινεί από εδώ και εμπρός την αγροτική παραγωγή. Δεν θα είναι λοιπόν η παραγωγή που θα καθορίζει τη διατροφή, αλλά το πρότυπο της διατροφής θα καθορίζει το είδος και τη ποσότητα της παραγωγής. Ο στόχος δηλ. δεν είναι η κατάκτηση των αγορών με νέα προϊόντα αλλά η προσέλκυση ενός ειδικού καταναλωτικού κοινού, που θα γίνει οπαδός της μεσογειακής διατροφής. Συνδέει λοιπόν την παραγωγή με την κατανάλωση, όχι στη πρόταση της αυτάρκειας της εθνικής οικονομίας αλλά στο στόχο της προσέλκυσης ενός «ορισμένου καταναλωτικού κοινού» στην Ελλάδα. Η αγροτική παραγωγή λοιπόν εξυπηρετεί έναν μεγαλύτερο στόχο, αυτού της δημιουργίας ενός τουριστικού προϊόντος, με τη σύνδεση σ’ ένα ενιαίο πακέτο των πολιτιστικών αγαθών, του ελληνικού τοπίου και της μεσογειακής κουζίνας.

Η πρόταση αυτή εκ πρώτης όψεως θα μπορούσε να θεωρηθεί ενδιαφέρουσα αλλά σημασία έχει να τη κρίνουμε στις λεπτομέρειές της για να δούμε τι ακριβώς σημαίνει για την αγροτική οικονομία. Μια πρώτη σκέψη είναι να δούμε εάν σημαίνει ότι τα προϊόντα της αγροτικής παραγωγής θα δεσμεύονται για να εξυπηρετήσουν το στόχο της τουριστικής αγοράς. Επομένως, δεν θα κυκλοφορούν ελεύθερα αλλά θα κατοχυρώνεται η παραγωγή τους με συμβόλαια από εταιρείες σίτισης και ξενοδοχειακής εξυπηρέτησης.
Το ΠΑΣΟΚ είχε μιλήσει δια στόματος Κατερίνας Μπατζελή για μια κοινωνική και οικονομική συμφωνία με τους εμπόρους και τους βιομήχανους, ν’ αγοράζουν ελληνικά προϊόντα. Η ίδια η κ. Μπατζελή στις προγραμματικές της δηλώσεις αναφέρθηκε στον υποβιβασμό της συμβολαιακής γεωργίας και στην ανάγκη αναμόρφωσης της σχέσης κράτους- αγρότη- συνεταιρισμών- καταναλωτών- αγοράς.

Θα μπορούσε να γίνει αυτό; Ας δούμε κατά πρώτον τι σημαίνουν οι απαιτήσεις μιας «ποιοτικής» και «ανταγωνιστικής» γεωργίας με «διαφορετικά» γεωργικά προϊόντα που θα είναι συστατικά του πλούτου της γευστικής μας παράδοσης.
Κατά πρώτον η έννοια της ποιότητας έχει συγκεκριμένες δεσμεύσεις:
α) παραγωγή βάσει των προδιαγραφών της βιολογικής γεωργίας
β) παραγωγή που ακολουθεί συγκεκριμένα πρότυπα ποιότητας
γ) παραγωγή πιστοποιημένη (ονομασίας προέλευσης ή γεωγραφικής ένδειξης)
Τα προϊόντα αυτά έχουν προορισμό ένα ειδικό καταναλωτικό κοινό, που κινείται στην παγκόσμια αγορά με συγκεκριμένες απαιτήσεις που μπορούν να καλύψουν το κόστος της ποιότητας. Εάν η πρόταση αφορά λοιπόν την προσέλκυση αυτού του κοινού στην Ελλάδα, σημαίνει ότι απευθύνεται σε «πελάτες» που μπορούν να καλύψουν τις υψηλού κόστους ξενοδοχειακές υπηρεσίες.

Αυτό όμως θα έχει πολύ αρνητικές συνέπειες για τη μεσαία αγορά που στηρίζει τον κλάδο του τουρισμού, εφ’ όσον δημιουργεί απαιτήσεις που το κόστος τους είναι αποτρεπτικό για την λειτουργία της. Οι λύσεις βέβαια πάντα υπάρχουν, οι οποίες είναι είτε σε βάρος της ποιότητας, είτε απαιτούν τη κρατική παρέμβαση. Στη πρώτη περίπτωση οι μεσαίοι επιχειρηματίες θα επιδιώξουν την αγορά φθηνών προϊόντων (πιθανόν εισαγωγής), αλλά αμφιβόλου ποιότητας, άρα αποσυνδέεται η παραγωγή από την κατανάλωση και στη δεύτερη, το κράτος θα παρέμβει για τη μείωση του κόστους, επομένως οδηγούμαστε σε μια επιδότηση της παραγωγής, γεγονός που το απαγορεύει η λειτουργία της ελεύθερης αγοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ίσως γι’ αυτό το λόγο η κ. Μπατζελή είχε αναφερθεί στην ανάγκη τα μέλη του ΕΒΕΑ και του ΣΕΒ, ν’ αποκτήσουν εθνική συνείδηση για το διατροφικό ζήτημα. Αν όμως αυτό δεν μπορεί να γίνει με τον επιμερισμό του κόστους, τότε χρειάζεται οπωσδήποτε κρατική παρέμβαση.

Πιθανόν αυτή η πρόταση να ενδιαφέρει μεγάλα επενδυτικά σχέδια ή αντίθετα μικρές αγροτουριστικές επιχειρήσεις που μπορούν να μεταθέτουν το κόστος παραγωγής στο τελικό αγροτουριστικό προϊόν. Η δημιουργία όμως μιας μεγάλης τουριστικής αγοράς βασισμένης στη λειτουργία μικρών τοπικών επιχειρήσεων απαιτεί τεράστια οργάνωση και εκπαίδευση για την προσφορά συγκεκριμένων ποιοτικών υπηρεσιών. Αυτό σημαίνει ριζική αναμόρφωση του αγροτικού τομέα και του συνόλου της ελληνικής υπαίθρου.
Ήδη νομίζω ότι άρχισαν ν’ αναδεικνύονται οι δυσκολίες αυτής της πρότασης και δεν είναι οι μοναδικές. Ας δούμε κατ’ αρχάς τι σημαίνει για την ελληνική παραγωγή το μοντέλο της μεσογειακής διατροφής. Απαιτεί λοιπόν την καθημερινή λήψη λαχανικών, φρούτων, ελαιολάδου και μικρών ποσοτήτων γαλακτομικών, την εβδομαδιαία περιορισμένη κατανάλωση ψαριών, πουλερικών, αυγών και ζάχαρης και την ελάχιστη μηνιαία κατανάλωση «κόκκινου» κρέατος. Τα προϊόντα αυτά αποτελούσαν τη βάση της ελληνικής κουζίνας για αιώνες και υπήρξαν τα συστατικά μιας ιδιαίτερα ευρηματικής, πλούσιας και υγιούς διατροφής.

Η παραγωγή τους όμως έπαψε να υπακούει στους νόμους που τη διατηρούσαν σε ισχύ όλο αυτό το χρονικό διάστημα γιατί άλλαξαν οι συνθήκες της οικονομίας. Η αγροτική παραγωγή πέρασε από το σύστημα της πολυκαλλιέργειας και της διατροφικής αυτάρκειας της αγροτικής οικογένειας στην μονοκαλλιέργεια και στην εμπορική κυκλοφορία των αγροτικών προϊόντων. Προτεραιότητα της γεωργικής παραγωγής δεν είναι πια η επιβίωση μέσω της εξοικονόμησης πόρων και προϊόντων αλλά η απόκτηση ενός επαρκούς εισοδήματος με σκοπό την κατανάλωση. Το αστικό πρότυπο διατροφής άρχισε σιγά-σιγά να καταργεί τη συνέχεια της παραδοσιακής εναλλαγής των γευμάτων, τη σύνδεση της διατροφής με τη θρησκευτική τελετουργία και τη κοινωνική συναλλαγή. Έτσι, η σπανιότητα της κρεοφαγίας και γενικότερα της κατανάλωσης ζωϊκών προϊόντων, έγινε η καθημερινή διατροφική πρακτική της ελληνικής οικογένειας, καταργώντας κάθε προηγούμενη σχέση με τους λόγους που τη στήριζαν.

Η προτεραιότητα της σύνδεσης της τροφής με τη θρησκευτική λατρεία, η αποθήκευση και η διατήρηση των τροφών, η αρχή της συμπληρωματικότητας, της προστασίας και της προφύλαξης που υπήρξαν η βάση του μοντέλου της μεσογειακής διατροφής, έχουν καταργηθεί στο κόσμο της καταναλωτικής κοινωνίας. Έτσι οτιδήποτε διατηρούσε σε ισορροπία τη σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον, εφ’ όσον για τη λήψη της τροφής του είχε σημασία η δυσκολία της εξεύρεσης και της ανανέωσής της όπως και η σπανιότητα των φυσικών πόρων, σήμερα έχει καταργηθεί. Σε μια παγκοσμιοποιημένη κοινωνία οι ανάγκες της διατροφής υπακούουν πλέον σε άλλους νόμους.

Η ανάγκη της κάλυψης της τεράστιας ζήτησης για ζωϊκά προϊόντα, δημιούργησε τις βιομηχανικού τύπου εγκαταστάσεις της εντατικής κτηνοτροφίας, τις φρικτές συνθήκες διαβίωσης των ζώων, τις εκχερσώσεις και αποξηράνσεις αχανών εκτάσεων, τη τεράστια καταστροφή των δασών, το υπερβολικό κόστος των μεταφορών και την όλο και μεγαλύτερη εκμετάλλευση των αγροτών. Η αγροτική παραγωγή έχασε το κύριο χαρακτηριστικό της, δηλ. την εξασφάλιση της διατροφικής αυτάρκειας του αγροτικού πληθυσμού, γεγονός που τους προηγούμενους αιώνες δημιουργούσε ένα δίκτυ ασφάλειας για την αγροτική οικογένεια. Έπαψε δηλ. να υπακούει στο κύκλο της κάλυψης των διατροφικών αναγκών του ανθρώπου, που ήταν προσαρμοσμένες σ’ ένα δεδομένο φυσικό περιβάλλον και μπήκε στο φαύλο κύκλο της εμπορευματοποίησης του ενός και μόνο προϊόντος και δημιούργησε φτωχούς, υπερχρεωμένους και ανασφαλείς αγρότες.

Το «κέρδος» για τη καταναλωτική κοινωνία ήταν τα φθηνά και παντός είδους αγροτικά προϊόντα που άρχισαν να κατακλύζουν τις αγορές από κάθε γωνιά της γης. Σήμερα, δεν χρειάζεται να περιμένεις το φθινόπωρο για να γευτείς τα σταφύλια ή το χειμώνα για να απολαύσεις τα πορτοκάλια. Η κατανάλωση έχει καταργήσει κάθε σύνδεση του ανθρώπου με την εποχική και τοπική παραγωγή των τροφίμων. Σημασία έχει πια μόνο η τιμή, η ποιότητα και η εμπορική διαθεσιμότητα. Τα γεύματα της οικογένειας δεν ακολουθούν τη λογική της εναλλαγής της διατροφικής πληρότητας αλλά καθορίζονται από τη καθημερινή λειτουργία της, το διαθέσιμο χρόνο των γονέων, τη σύνδεση της διατροφής με την εργασία και τις κοινωνικές σχέσεις, τα διατροφικά πρότυπα των εκάστοτε ηλικιακών ομάδων και πρωτίστως από τη διαφήμιση και τους κώδικες κοινωνικής συναλλαγής. Ένα δίκτυο οικονομικών συμφερόντων έχει διαμορφωθεί γύρω από την τροφή που αρχίζει από τις μεγάλες εταιρείες παραγωγής και διανομής των αγροτικών προϊόντων και φθάνει μέχρι τις ποικίλες προτάσεις διατροφικών μενού που προσφέρουν οι χώροι των εστιατορίων και της σίτισης. Και βέβαια δεν σταματά εκεί εάν σκεφτούμε τι θα μπορούσε εμμέσως ή αμέσως να συνδέεται μ’ αυτήν.

Υπάρχει λοιπόν ένα συγκεκριμένο πλέγμα συμφερόντων που έχει οργανωθεί στη βάση μιας παγκόσμιας και συγχρόνως τοπικής καταναλωτικής κοινωνίας. Επομένως, προτείνοντας την αλλαγή ενός διατροφικού μοντέλου, σημαίνει ότι επιθυμείς ν’ αλλάξεις τις ισορροπίες αυτού του συστήματος και να έρθεις σε σύγκρουση με συγκεκριμένες ομάδες συμφερόντων. Ποιες θα είναι αυτές και σε ποιο βαθμό θα υπάρξει η σύγκρουση θα φανεί όταν διευκρινιστεί με ποιο τρόπο και σε ποια βάση θα εφαρμοστεί αυτό το μοντέλο.
Η πρόταση λοιπόν της προβολής ενός διατροφικού μοντέλου εντάσσεται στη λογική της σημερινής κοινωνίας των διαφόρων καταναλωτικών προτύπων.

Αυτό που ενδιαφέρει είναι η προσέλκυση ενός μέρους της αγοράς με μια δελεαστική πρόταση διατροφής που θα κινήσει ορισμένους κλάδους παραγωγής και διάθεσης των προϊόντων. Η βάση όμως της μεσογειακής διατροφής δεν είναι η παρασκευή παραδοσιακών συνταγών με τα προϊόντα της ελληνικής παραγωγής, αλλά η ισορροπημένη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον και η λογική κατανάλωση των φυσικών πόρων. Ένα μοντέλο διατροφής που έχει σαν βάση τον ανταγωνισμό μοιραία θα υποκύψει στους νόμους της αγοράς που οδηγούν στην κατάχρηση των φυσικών πόρων, εφ’ όσον η λογική του είναι η δημιουργία εισοδήματος και όχι η συνετή χρήση των αγαθών. Η μεσογειακή διατροφή βρίσκεται στη βάση λοιπόν της δημιουργίας μιας συγκεκριμένης αγοράς και όχι στη λογική της ισορροπημένης σχέσης του ανθρώπου με το έδαφος και τους φυσικούς πόρους. Δεν έχει στόχο περιβαλλοντικό αλλά εμπορικό, επομένως στηρίζεται σε ένα διαφορετικό μοντέλο οικονομίας απ’ αυτό που θα υποστήριζε ένα μοντέλο διατροφής με βάση το μεσογειακό μενού. Η μεσογειακή διατροφή υπήρξε το μέσο της διαμεσολάβησης μιας εξισορροπημένης σχέσης του ανθρώπου με το έδαφος και τους φυσικούς πόρους επομένως μια πραγματική πολιτική πρόταση προς αυτή τη κατεύθυνση θα συνέδεε τον άνθρωπο με το περιβάλλον και όχι με το εμπόριο. Μια οικονομία λοιπόν εφ’ όσον στηρίζει τη λειτουργία της στον ίδιο στόχο, την κατανάλωση, μοιραία θα λειτουργήσει σε βάρος του περιβάλλοντος, γιατί η λογική είναι η κυριαρχία στην αγορά και όχι η συνετή διαχείριση του. Στο σημείο αυτό είναι που διαφέρει η πολιτική πρόταση των Οικολόγων Πράσινων από αυτή του ΠΑΣΟΚ.

Το παγκόσμιο πράσινο κίνημα έχει θέσει σαν προτεραιότητα για την οικονομική διαχείριση του πλανήτη την συνετή χρήση των φυσικών πόρων και τη θέσπιση μιας περιβαλλοντικής νομοθεσίας που θα προστατέψει τη βιοποικιλότητα και την άγρια ζωή. Αυτό σημαίνει ότι βρίσκεται σε αντίθεση με κάθε μέτρο που αρνείται τον οποιουδήποτε έλεγχο στο εμπόριο και στην κυκλοφορία των κεφαλαίων, που ενισχύει την εξάρτηση της αγροτικής παραγωγής από τις διακυμάνσεις των τιμών του διεθνούς εμπορίου και που συνδέει τις εθνικές και τοπικές οικονομίες με την παγκόσμια κερδοσκοπία του κεφαλαίου. Η οικονομική του πρόταση βρίσκεται στον αντίποδα αυτού που ισχύει σήμερα, μιας παγκόσμιας δηλ. οικονομίας όπου κεφάλαια, άνθρωποι και επιχειρήσεις ανταγωνίζονται σε μια ξέφρενη κούρσα επιβίωσης για την παραγωγή του φθηνότερου προϊόντος. Αυτή η διαδικασία έχει οδηγήσει στη καταστροφή τις τοπικές κοινωνίες, εφ’ όσον η επιβίωσή τους εξαρτήθηκε από τη δυνατότητά τους να παράγουν ανταγωνιστικά προϊόντα, με αποτέλεσμα να παραμελήσουν τη σχέση ισορροπίας που διατηρούσαν για αιώνες με το φυσικό περιβάλλον που διαβιούσαν.

Η ενίσχυση λοιπόν της τοπικής οικονομίας είναι η άλλη πρόταση του πράσινου κινήματος, στον αντίποδα της ανώνυμης παγκοσμιοποιημένης κυκλοφορίας των αγαθών. Με αυτό το στόχο προτείνονται πολιτικές που δίνουν έμφαση στην αποκέντρωση της εξουσίας, στον έλεγχο της οικονομίας από τις τοπικές κοινωνίες, στη μεγαλύτερη κοινωνική και περιβαλλοντική προστασία, στην καλύτερη και συλλογικότερη αξιοποίηση των τεχνολογικών επιτευγμάτων, στον δημοκρατικό έλεγχο των κοινωνιών στην οικονομία, στην προστασία των ανθρωπίνων και πολιτιστικών δικαιωμάτων και στη μείωση των ανισοτήτων.

Η οικονομία αυτή δεν έχει σχέση με τον προστατευτισμό του εμπορίου του προηγούμενου αιώνα, αλλά μ’ ένα δι-εθνισμό της αλληλεγγύης στη κυκλοφορία των αγαθών, ιδεών, πολιτισμών και τεχνολογίας με σκοπό την ενίσχυση των τοπικών οικονομιών.
Η βάση αυτής της οικονομικής πρότασης είναι λοιπόν μια τοπική οικονομία που λειτουργεί συμπληρωματικά και αλληλέγγυα στο πλαίσιο μιας παγκόσμιας οικονομίας με πολιτικές ενίσχυσης του τοπικού ανταγωνισμού, όπως ο έλεγχος στις εξαγωγές και τις εισαγωγές, οι δασμοί, οι επιχορηγήσεις των τοπικών προϊόντων, η επένδυση στις επιχειρήσεις εντάσεως εργασίας, η ανανέωση των οικονομικών υποδομών και η ενίσχυση των προσωπικών υπηρεσιών πρόνοιας σε τοπικό επίπεδο.

Αυτό λοιπόν το θεωρητικό πλαίσιο προδιαγράφει και την αξία της συγκεκριμένης πρότασης από πλευράς του ΠΑΣΟΚ. Η μεσογειακή κουζίνα υπήρξε για αιώνες η καθημερινή διατροφική πρακτική όλων των λαών που κατοίκησαν στη λεκάνη της Μεσογείου. Αυτοί οι λαοί, αν και χρησιμοποίησαν τα ίδια φυσικά υλικά για να φτιάξουν την τροφή τους, δεν τα χρησιμοποίησαν στην ίδια ποσότητα, στην ίδια ποιότητα αλλά και για τον ίδιο λόγο. Υπάρχει λοιπόν μια απίστευτη ποικιλία και ιδιομορφία στη χρήση των υλικών και στο τρόπο παρασκευής των συνταγών, που μεγαλύτερη σημασία έχει ν’ αναδειχθεί αυτός ο πλούτος και ο πολιτισμός που στήριζε τις συγκεκριμένες επιλογές παρά να χρησιμοποιηθεί σαν ένα ακόμη μέσο για τη προσέλκυση της κατανάλωσης.
Η διαμόρφωση μιας συγκεκριμένης κουζίνας είναι ένα πολιτισμικό αγαθό. Οι άνθρωποι δεν έτρωγαν οτιδήποτε τους παρείχε το περιβάλλον αλλά επέλεγαν από μια ενδεχόμενη σειρά τροφίμων που μπορούσαν ν’ αντλήσουν από τη φύση, αυτά που τους καθόριζε η πολιτισμική τους παράδοση. Ο καθορισμός της ποσότητας και της ποιότητας της τροφής τους κρινόταν λοιπόν με κοινωνικά και πολιτισμικά κριτήρια. Οι άνθρωποι έτρωγαν όχι σύμφωνα με αυτό που μπορούσαν αλλά σύμφωνα με τα πρότυπα που όριζαν οι κοινωνίες στις οποίες ανήκαν. Η τροφή λοιπόν εξέφραζε την κοσμοαντίληψη μιας κοινωνίας για το φυσικό περιβάλλον και βάσει αυτής γινόταν η επιλογή των αγαθών, οι μέθοδοι της παρασκευής των φαγητών και οι κανόνες της κατανάλωσής τους.

Σημασία δεν έχει λοιπόν να διασωθούν οι παραδοσιακές συνταγές αλλά να γνωρίσουμε τον πολιτισμό που τις δημιούργησε και την αξία που έδινε στη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό χώρο. Οι συνταγές μαρτυρούν τη σύνδεση μιας κοινωνικής ομάδας με το περιβάλλον και διαφοροποιούνταν ανάλογα με τη θρησκεία, το φύλο, τη κοινωνική τάξη και την αξία που έδινε στα σημαντικά κοινωνικά γεγονότα μια κοινωνική ομάδα. Όλα αυτά δημιούργησαν έναν απίστευτο πλούτο που αναπαριστούσε την ιστορική πορεία ενός λαού σ’ ένα συγκεκριμένο φυσικό χώρο, η οποία είναι ανεξάρτητη από τους σημερινούς διαχωρισμούς των συνόρων. Η μεσογειακή διατροφή είναι το μέσο που μας συνδέει με τους γειτονικούς λαούς γιατί μαρτυρά την κοινή πολιτισμική μας πορεία όταν δεν μας διαχώριζαν οι σημερινές προτεραιότητες.
Η κουζίνα λοιπόν, ως πολιτισμικό αγαθό, συνδέει πολιτισμούς και μ’ αυτή την έννοια έχει αξία ν’ αναδειχθεί. Όχι στην βάση ενός ανταγωνισμού για την πατρότητα ορισμένων συνταγών ή για τις διαφορές στην υγιεινότερη σύσταση των γευμάτων αλλά για την αξία που έδιναν οι άνθρωποι στα υλικά και για το λόγο που τα χρησιμοποιούσαν στη καθημερινότητά τους. Την αξία που έδιναν στις ιδιότητες αυτών των υλικών και τον τρόπο που τα συνέδεαν με τη θρησκευτική λατρεία, τη θεραπεία του σώματος και της ψυχής και τη κοινωνική τους ζωή.

Η ανάδειξη της μεσογειακής διατροφής μπορεί να θεωρηθεί σαν οικολογική πρόταση τότε μόνο όταν έχει σαν στόχο να προβάλει τον μεγάλο πλούτο της μεγάλης διατροφικής παράδοσης των λαών της Μεσογείου και ν’ αναδείξει την ευαισθησία των τοπικών κοινωνιών στη προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων. Όταν θεωρηθεί σαν μέσο διασύνδεσης των ανθρώπων που μοιράστηκαν κοινές ιστορικές αναφορές και αντανακλά τη σχέση τους με την τοπική οικονομία και τη προσαρμογή τους στις δεδομένες κλιματικές και γεωγραφικές συνθήκες που μοιράστηκαν για αιώνες μαζί.
Αυτό που έχει σημασία είναι να μάθουμε από τη σοφία της και να τη χρησιμοποιήσουμε όχι σαν μέσο προβολής μιας παράδοσης με σκοπό τη κατανάλωση αλλά σαν ένα κανόνα διαβίωσης των ανθρώπων σε αρμονία με το περιβάλλον.

ΟΔΗΓΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΕΡΙΑΣΤΙΚΟΥ ΠΡΑΣΙΝΟΥ

Παπακωνσταντίνου Δημήτριος - Γεωπόνος Σύμβουλος .
Τηλ.6977 239 066 www.askjm.gr


Το κείμενο αυτό επιθυμεί να συμβάλει στο να κατανοήσουμε τον βοτανικό πλούτο των δασικών οικοσυστημάτων αλλά και να τον αξιοποιήσουμε στις πολεοδομικές παρεμβάσεις για ένα δάσος πολλαπλών ωφελειών .

Μπορούμε να αξιοποιήσουμε το δάσος χωρίς ν’ αλλάξει ούτε ο δασικός του χαρακτήρας ούτε το ιδιοκτησιακό του καθεστώς , και να δημιουργήσουμε ένα καλά οργανωμένο περιαστικό δάσος αναψυχής με υπαίθριες τουριστικές δραστηριότητες όπως :
Πεζοπορία, τζόκιν , ποδήλατο, κυκλοφοριακή και περιβαλλοντική εκπαίδευση, βοτανικοί κήποι ,θεματικά πάρκα με ενότητες για τον κύκλο του νερού , την ανακύκλωση , την πράσινη ενέργεια, το βιολογικό κήπο και την παραδοσιακή διατροφή ,τη γαστρονομία ,την τουριστική ιππασία, τα ηλεκτρικά μίνι οχήματα για μικρούς και μεγάλους και κυρίως για τους συνανθρώπους μας με ειδικές ικανότητες και τόσα άλλα.

Ο ΟΔΗΓΟΣ αυτός προσδοκά να μεταβιβάσει χρήσιμες πληροφορίες προκειμένου να εξοπλιστούμε με μέσα και γνώσεις για να διαχειριστούμε και για να αντιμετωπίσουμε στα πρώτα στάδια μια φυσική καταστροφή .
Μέχρι σήμερα έχουμε δει είτε ερασιτεχνικές αντιδράσεις ,είτε σπασμωδικές και πανικόβλητες κινήσεις και στο τέλος όλοι απομένουν μόνοι χωρίς καθοδήγηση και απλά περιμένουν να έρθει …το κράτος να μας σώσει .
Αν όμως το κράτος καλείται να αντιμετωπίσει την ίδια χρονική στιγμή εκτατικές καταστροφές , όπως συνέβη το καλοκαίρι 2007 ….όταν θα έρθει …ίσως να είναι πολύ αργά

Δεν αρκεί να αλλάζουμε λαμπτήρες για την προστασία του περιβάλλοντος αλλά και Νόμους .
Αναζητώντας την παραδοσιακή σοφία των πόλεων μας , δεν μπορεί να εκλαμβάνουμε ως προστασία του περιβάλλοντος μονάχα μια γενική φροντίδα για το δάσος ,φυτεύοντας απλά πευκάκια , αλλά πρέπει να πάμε πιο πέρα .
Να προστατεύσουμε την γενετική ποικιλομορφία των ειδών αλλά και την ποικιλότητα των οικοσυστημάτων και βεβαίως την ποικιλομορφία των τοπίων , δηλαδή ότι συνιστά την Βιοποικιλότητα .
Οφείλουμε να διεκδικήσουμε ως πολίτες ένα πλαίσιο αλλαγών του Π.Δ.126/86, πιέζοντας την Πολιτεία να τις υλοποιήσει άμεσα, ώστε να μη χαθεί και άλλος πολύτιμος χρόνος για τα δάση μας.

Αποτύπωση των δασικών απειλών

Η δασοπονική αποτύπωση της κατάστασης των δασών είναι εργασία που πρέπει να γίνει από ειδικούς Δασολόγους επιστήμονες .
Η ληστρική εκμετάλλευση όμως του δασικού πλούτου δεν απαιτεί επιστημονικές γνώσεις για να αποτυπωθεί και να σταματήσει .
Με βάση την Δασοπονική κατάσταση του δάσους κρίνεται κατά περίπτωση ως αναγκαίος ένας εξωτερικός και ένας εσωτερικός αποτεμαχισμός του δάσους και κάποιες εξυγιαντικές υλοτομίες .

Τα αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα προληπτικά και με στέρεη γνώση .
Η μελέτη αντιδιαβρωτικών και αντιπλημμυρικών έργων προκειμένου να αποτραπεί η διάβρωση και να μειωθούν επικίνδυνες πλημμυρικές παροχές μπορεί να γίνει και με φυτεύσεις πριν τη καταστροφή με ψυχανθή σε περιοχές που το έχουν ανάγκη .
Ας αντιγράψουμε τη Φύση . Ποια φυτά φυτρώνουν αμέσως στα καμένα ; Τα ψυχανθή . Με την πυρκαγιά έχουμε τεράστιες απώλειες οργανικού αζώτου στην ατμόσφαιρα . Η φύση έχει το δικό της μηχανισμό για να αντιμετωπίζει τις πυρκαγιές …όταν συμβαίνουν μια κάθε 100 χρόνια, όχι κάθε καλοκαίρι βεβαίως !!! .
Το δάσος προσαρμόζεται αναβλαστάνοντας σπόρους ψυχανθών που δεν επηρέασε η φωτιά ,με στόχο να επιστρέψει στη γη την ποσότητα οργανικού αζώτου που χάθηκε .(Ισοζύγιο Αζώτου )
Πράγματι τα ψυχανθή μέσω των ριζών τους αζωτοδεσμεύουν με ένα ειδικό τρόπο το άζωτο από την ατμόσφαιρα . Αν προφτάσουν φυσικά γιατί τα ψυχανθή είναι αριστη βοσκή για τα αιγοπρόβατα . Για τούτο το πρώτο που οφείλουμε να κάνουμε είναι ν απαγορεύσουμε τη βόσκηση στα καμένα .
Με ψυχανθή στη συνέχεια μπορούμε να δημιουργήσουμε έναν αντιδιαβρωτικό χλοο τάπητα αμέσως μετά την καταστροφή ή και προληπτικά . Τα πευκάκια με τη ρητίνη να θυμόμαστε πως δημιουργούν ένα ιδιαίτερα εύφλεκτο περιβάλλον . Αναδάσωση δε σημαίνει πευκάκια !!!!.Πρέπει να αποφεύγεται η δημιουργία εύφλεκτων καταστάσεων στα δάση . Εμπιστευθείτε τους ειδικούς για τούτο .


Η φύση μας διδάσκει σιωπηλά , τις δικές της προσαρμογές

Η γνώση των προσαρμογών που έχουν αναπτύξει τα φυτά θα μας βοηθήσει να αποκαταστήσουμε τις διαταραχές που προκάλεσε η φωτιά και να επανέλθουμε μετα από αυτή.
Υπάρχουν δύο ειδών προσαρμογές μετα τη φωτιά . Στη πρώτη κατηγορία ανήκουν όλα τα είδη φυτών που επανέρχονται μετα τη φωτιά με τη διαδικασία φύτρωσης των σπερμάτων (σπερμοβλαστικά ) .
Στη δεύτερη ανήκουν εκείνα τα φυτά που επανέρχονται μολονότι το υπέργειο τμήμα κάηκε ,οι ρίζες τους πραμένουν ανέπαφες και επιβιώνουν με παραβλαστήματα . Υπάρχουν βέβαια και ενδιάμεσες μορφές όπως η ασφάκα και η αφάνα που επιβιώνουν τόσο με σπέρματα όσο και με παραβλαστήματα .
Τα πεύκα επανέρχονται με σπόρο. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση στην αποκατάσταση των πευκώνων που κάηκαν και αυτό ς είναι ένας λόγος για τη μη χρησιμοποίησή τους στους νέους χώρους πρασίνου που δημιουργούμε .
Όλοι οι πολυετείς θάμνοι του ελληνικού μεσογειακού περιβάλλοντος ,πουρνάρια ,αγριελιές ,κουμαριές ,συκιές ,μυρτιές ,δάφνες ,φιλλύκια ,αριές επανέρχονται με παραβλαστήματα ,ταχύτατα μέσα σε δέκα έτη .
Σαφώς η Πυρκαγιά δρα καταστροφικά και για τούτο υπεύθυνη είναι η αδιαφορία μας .
Καταστροφικά δρα όμως και η λανθασμένη διαχείριση εν συνεχεία ,η ανεπαρκής πολιτική γης , ή έλλειψη κτηματολογίου ,δασικών χαρτών και οι πιέσεις για αποχαρακτηρισμό των δασών και για βόσκηση εκ των υστέρων .

Φυσική αναγέννηση αλλά και συστηματική αποκατάσταση

Η αναβλάστηση είναι δεδομένη όπως αναφέρθηκε .Η φύση εμφανίζει από μόνη της προσαρμογές και αποκαθιστά το οικοσύστημα εφόσον οι πυρκαγιές συμβαίνουν περιοδικά κάθε 100 χρόνια .Αν διαταραχθεί σοβαρά ο κύκλος της φωτιάς και έχουμε διπλοκαμένες εκτάσεις ο κίνδυνο της διάβρωσης και ερημοποίησης είναι μεγάλος και πρέπει άμεσα να σχεδιάσουμε συστηματικές αναδασώσεις και να αποκαταστήσουμε τη χλωρίδα με κατάλληλα φυτά .
Εάν δεν κάνουμε τίποτε και εκεί που έχουμε φυσική αναγέννηση ξανακαεί, κινδυνεύουμε να υποβαθμίσουμε το υψηλό σπερμοφυές δάσος χαλεπίου πεύκης σε δασική ή και χορτολιβαδική έκταση. Τότε το κόστος αποκατάστασης θα είναι εξωπραγματικό.
Καλό θα είναι πριν ξεκινήσουν αναδασώσεις να υλοτομηθούν και απομακρυνθούν όλα τα καμένα δένδρα.
Σε τέσσερα - πέντε περίπου χρόνια αν όλα πάνε καλά, ο τόπος το δάσος θα έχει «ξαναπρασινίσει» με φυσική αναγέννηση .

Εκχερσώσεις και πυρκαγιές οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι

Οι προσπάθειες επέκτασης των ήδη υπαρχόντων καλλιεργειών εις βάρος του δάσους θα υπάρχουν πάντα σαν κίνδυνος .
Αυτό σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να συμβεί.
Η λεπτομερής καταγραφή της καμένης έκτασης από το Δασαρχείο και οι σύγχρονες δορυφορικές φωτογραφίες αποτελούν μια άριστη βάση δεδομένων αλλά οι νόμοι είναι έτσι φτιαγμένοι που η τιμωρία ακόμη και αν έρθει -δεν έρχεται πάντα - απέχει πολύ μακριά από την στιγμή της εκχέρσωσης και πολλά έχουν αλλάξει.
Επειδή είναι δύσκολο να καταθέσει κάποιος εναντίον του γείτονα, του συγγενή, του συγχωριανού......και η Δασική Υπηρεσία δεν έχει 24ωρη φύλαξη στα δάση και στις περισσότερες περιπτώσεις θα επέμβει μετά την καταστροφή.
Για τούτο χρειάζεται μια περιβαλλοντική κουλτούρα προστασίας και αλλαγή νοοτροπίας όλων μας για να γίνει κάτι.
Πυρανίχνευση σε 24 ωρη βάση μπορεί να γίνει και με ηλεκτρονικό σύστημα πυρανίχνευσης με αισθητήρες .Προηγμένα συστήματα πυρανίχνευσης είναι το Fire Watch που έχει αναπτυχθεί από την εταιρεία Real Vision ,σε συνεργασία με το DLR ,το Εθνικό Κέντρο Αεροδιαστημικής της Γερμανίας . Για 24ώρες λειτουργούν αισθητήρες που μπορούν μέσω ενός λογισμικού να ειδοποιήσουν για το που βρίσκεται η φωτιά .Η θέση του καπνού εμφανίζεται σε τρισδιάστατο ψηφιακό χάρτη .ενω σημαίνει συναγερμός και μπαίνει σε λειτουργία το μοντέλο πρόβλεψης εξάπλωσης της πυρκαγιάς . (πηγή: ΗΜΕΡΗΣΙΑ )

Αντιπυρικός σχεδιασμός

Θα είναι το αποτέλεσμα ενός τοπικού σχεδίου δράσης που πρέπει να αναπτυχτεί στα διοικητικά όρια του Δήμου στηριζόμενο βεβαίως στην ήδη αναπτυχθείσα και αποκτηθείσα εμπειρία της διαδημοτικής συνεργασίας.
Σχεδιάζεται όχι μόνο για μια χρονιά αλλά και για τα επόμενα χρόνια
Στοιχεία που πρέπει να λάβουμε υπόψη είναι : Η παρατεταμένη θερινή ανομβρία σε συνδυασμό με τις μεγάλες θερμοκρασίες και τους ανέμους του καλοκαιριού δημιουργούν ένα ιδιαίτερο εύφλεκτο περιβάλλον .
Πως θα γίνει σωστά μια ανάπλαση ; Τι φυτά θα χρησιμοποιήσουμε ;
Το οικοσύστημα είναι το σύνολο των ζωντανών οργανισμών που επιβιώνουν στο συγκεκριμένο περιβάλλον το οποίο λειτουργεί με νομοτέλεια .
Κάθε ανθρώπινη παρέμβαση πρέπει να γίνεται διακριτικά , με σοβαρότητα και γνώση .
Καταγράφουμε πλήρως την υπάρχουσα χλωρίδα της περιοχής (Άνοιξη ) προκειμένου να επιλέξουμε τα φυτά που θα χρησιμοποιήσουμε εν συνεχεία .
Αν υπάρχουν στη περιοχή αγριελιές και κουμαριές θα σχεδιάσουμε την ανάπλαση τα είδη των φυτών που συνδυάζονται με αυτά τα δύο φυτά . Η χρήση άλλων ειδών που δεν είναι προσαρμοσμένα για τη συγκεκριμένη περιοχή θα μειώσει τον αριθμό των ειδών (ζώων και φυτών ) που υπάρχουν στη περιοχή ,πρακτικά σημαίνει περιβαλλοντική υποβάθμιση. Τα κοτσύφια τρέφονται με ελιές ,κούμαρα βατόμουρα η χρησιμοποίηση πεύκων – μονοκαλλιέργεια – τα οποία δεν έχουν σχέση μετα κοτσύφια και τα άλλα είδη φυτών και ζώων που προυπήρχαν στη περιοχή θα σημαίνει υποβάθμιση και για τούτο βλέπουμε συχνά τα κοτσύφια από πουλιά του δάσους ν΄ ανα ζητούνε τροφή στους σκουπιδότοπους των πόλεων .

Βοτανική καθαρότητα ή Μεσογειακή ποικιλομορφία

Σαφώς συνιστάται κατά πρώτο η χρήση γηγενών και εγκλιματισμένων φυτών .Οφείλουμε επιπλέον να «Γνωρίζουμε ότι τα επεκτατικά αλλόχθονα είδη (όπως το ζιζάνιο ηράκλειο) συνιστούν μια από τις μεγαλύτερες απειλές για τη βιοποικιλότητα και ότι η οικονομία συχνά υφίσταται τις δυσμενείς συνέπειες αυτού του φαινομένου, και πρέπει να αποκτήσουμε κάποτε ένα εναρμονισμένο σύστημα για την αντιμετώπιση του προβλήματος και την εκτίμηση τέτοιων επιπτώσεων »
Τα οικοσυστήματα είναι από τη φύση τους δυναμικά και, έτσι, πολλά είδη εγκαθίστανται μακριά από τον τόπο καταγωγής τους.
Οι εισαγωγές ξενικών ειδών συχνά είναι αποτέλεσμα ενεργειών του ανθρώπου .
Τα ροδόδεντρα της Ευρώπης κατάγονται από τα Ιμαλάια, ενώ βασικά είδη διατροφής των Ευρωπαίων, όπως οι τομάτες, οι πατάτες και το καλαμπόκι, προήλθαν από την Αμερική. Μολονότι πολλά από τα επείσακτα αυτά είδη αποφέρουν σημαντικά οφέλη στις τοπικές οικονομίες, άλλα διαταράσσουν την ισορροπία και πολλαπλασιάζονται σε βαθμό καταστροφικό για το περιβάλλον και για τα συμφέροντα της οικονομίας και των ανθρώπων.
Στην Ευρώπη δεν διαθέτουμε επί του παρόντος συνεκτικό πλαίσιο αντιμετώπισης των επεκτατικών αλλοχθόνων ειδών, τα δε αποσπασματικά μέτρα που εφαρμόζονται είναι αδύνατον να συμβάλουν ουσιαστικά στον περιορισμό των κινδύνων που διατρέχουν τα ευρωπαϊκά οικοσυστήματα από τα εν λόγω είδη.
Οι φοίνικες έχουν 3400 είδη ,σε 236 γένη .Επικρατεί λανθασμένα η άποψη ότι είναι ξενικό φυτό που αλλοιώνει το αττικό τοπίο ενώ η αλήθεια είναι ότι το αττικό τοπίο είχε κρητικούς φοίνικες που με τα κλαδιά τους στις γιορτές του Απόλλωνα στεφανώνανε τους νικητές .Σήμερα στο κρητικό τοπίο ο φοίνικας του Θεόφραστου υπάρχει αυτοφυής σε πέντε σημεία στην Κρήτη .
. Παραστάσεις της μινωικής εποχής δείχνουν τον κρητικό αυτοφυή φοίνικα (Phoenix theophrasti ) που αναφέρει ο Θεόφραστος .Στους μύθους είναι συνδεδεμένος με τον Απόλλωνα που γεννήθηκε στη Δήλο στη σκιά ενός φοίνικα (Όμηρος ,Ύμνοι 3.116) . Ο φοίνικας πέρασε και στη δίδυμη αδελφή του Απόλλωνα την Άρτεμη που στην Αυλίδα διατηρούσε ένα δάσος από φοινικιές (Παυσανίας 9.19.5)
Δηλαδή θέλω να πω ότι απαιτείται γνώση για το Μεσογειακό τοπίο ,όταν πρέπει να σχεδιάζουνε αναπλάσεις οι ΟΤΑ . Η εύκολη κριτική ότι ο φοίνικας αλλοιώνει το αττικό τοπίο δεν στέκει . Πολύ ορθά λοιπόν οι Οικολόγοι Πράσινοι υπέβαλαν ερώτημα στην Ε.Ε τι μέτρα λάβαμε ως χώρα για το κόκκινο σκαθάρι των φοινίκων , που απειλεί να εξαφανίσει φοίνικες με ιστορία από το ελλαδικό τοπίο .
Εστιάζοντας στις αναδασώσεις των καμένων στόχος μας είναι η ανάπλαση με τις πιο πάνω σκέψεις και όχι απλά η δενδροφύτευση ….με τα όποια διαθέσιμα φυτά υπάρχουν σε Δασικά ή συνεργαζόμενα φυτώρια. Προστασία του περιβάλλοντος δεν σημαίνει ότι εκεί που υπήρχε μια μεσογειακή χλωρίδα, με μια πλούσια ποικιλομορφία ειδών και ένας γενετικός πλούτος ,εμείς να επεμβαίνουμε για να εγκαταστήσουμε μια μονοκαλλιέργεια πεύκων, που εύκολα ή δωρεάν μας προμηθεύσανε .
Το οικοσύστημα έτσι γίνεται ασταθές και εύκολα καταρρέει στην πρώτη επίθεση εχθρών και παρασίτων . Όπως από Πιτυοκάμπη (κάμπια των πεύκων) και η Μαρσαλίνα (παράσιτο ) .
Στα αγροτικά οικοσυστήματα οι μονοκαλλιέργειες των φυτών διατροφής (π.χ Αραβοσίτου ) παραμένουν «σταθερές» με την ανθρώπινη επέμβαση .
Με την προσθήκη μεγάλων δόσεων φυτοπροστατευτικών προιόντων και λιπασμάτων και μεγάλων ποσοτήτων αρδευτικού νερού .
Ο μεγάλος πλούτος των γηγενών φυτών της χώρας μας αφήνει πολλές επιλογές να αναπλάσουμε σωστά μια περιοχή . ¨Ο τι φυτά δεν υπάρχουν σε φυτώρια μπορεί εύκολα ενας ΟΤΑ με τη βοήθεια ειδικών Συμβούλων να τα παράγει σε ένα δικό του Δημοτικό Φυτώριο με κατάλληλο σχεδιασμό .

Αντιγράψτε …ένα πετυχημένο παράδειγμα ανάπλασης

Μια επίσκεψη στο χώρο της Ακρόπολης θα βοηθήσει στη λήψη αποφάσεων . Ο Δ. Πικιώνης Αρχιτέκτονας (Τοπίου) , χωρίς να είναι γεωπόνος έκανε την πιο πετυχημένη ανάπλαση στο χώρο της Ακρόπολης . Δημιούργησε ένα τοπίο με μεσογειακή χλωρίδα (ελιά ,χαρουπιά ,μυρτιά ,δάφνη ,αλογοθύμαρο ,κουτσουπιά ,ροδιά ) σε συνδυασμούς χωρίς να κυριαρχεί κανένα από αυτά σε βάρος των υπολοίπων . Θα μπορούσαμε να σκεφτούμε την Ακρόπολη ως ένα μονότονο πευκώνα γεμάτο από κάμπιες ; Η διαταραχή σε ένα τέτοιο μεσογειακό τοπίο είναι πολύ δύσκολη . Ο Πικιώνης πειραματίσθηκε με σπόρους που συνέλεξε και ανέπτυξε ο ίδιος και η ομάδα των συνεργατών του ,δεν διευκολύνθηκε στο πρώτο φυτώριο ούτε επέλεξε τα πευκάκια να κυριαρχούν μονότονα στο χώρο .
Πρέπει να σημειωθεί πως οι εργασίες συντήρησης(κλαδέματα ) του πρασίνου της Ακρόπολης από τους φορείς μετα τον Πικιώνη δεν ακολούθησαν πιστά την φιλοσοφία του ,με συνέπεια να χαθεί σε ένα βαθμό το μεγαλείο του ιερού χώρου της Ακρόπολης .
Ακόμη και με τις σύγχρονες παρεμβάσεις η ανάπλαση του Πικιώνη με τους συνδυασμούς φυτών μεσογειακού τοπίου που χρησιμοποίησε παραμένει ένα από τα μοναδικά παραδείγματα επιτυχούς περιβαλλοντικής επέμβασης με σεβασμό στο χώρο .

Μεταναστευτικό. Το ακανθώδες πρόβλημα.

Επισκέφτηκε πριν λίγο καιρό την χώρα μας, ο αρμόδιος Επίτροπος για θέματα Δικαιοσύνης και Ασφάλειας της Ε.Ε Ζάκ Μπαρό. Τόνισε ότι θα δοθεί στην Άγκυρα σημαντική βοήθεια, για το θέμα της μετανάστευσης, ενώ χρηματική και τεχνική βοήθεια θα δοθεί από την ΕΕ και στη χώρα μας.

Τέλος, δήλωσε ότι δεν είναι ικανοποιημένος από τον τρόπο εξέτασης και έκδοσης ασύλου από την Ελλάδα, ενώ έκανε έκκληση στον ελληνικό λαό, να μην εκδηλώνει αισθήματα ξενοφοβίας.

Το θέμα της λαθρομετανάστευσης απασχόλησε και τη συνάντηση που είχε ο πρωθυπουργός με τον πρόεδρο της Κομισιόν Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο. Ο κ. Καραμανλής σημείωσε, ότι το θέμα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά ολόκληρη την Ευρώπη.
Η Πάτρα έχει επιλεγεί από την κυβέρνηση της Ν.Δ. να είναι η μία από τις περιοχές όπου θα αναπτυχθούν τα μεγάλα… στρατόπεδα (”χώροι φιλοξενίας” χαρακτηρίστηκαν), στα οποία θα συγκεντρωθούν και θα παραμείνουν, για ένα έτος, σύμφωνα με τους σχεδιασμούς, οι χιλιάδες μετανάστες που θα συλλαμβάνονται στην περιοχή χωρίς ταξιδιωτικά έγγραφα.
Μεταξύ άλλων, η Κυβερνητική Επιτροπή αποφάσισε, τη μετατροπή σε κακούργημα του αδικήματος της δουλεμπορίας.

Δηλώσεις Καραμανλή: Πίεση προς δύο κατευθύνσεις: Την υπογραφή συμφωνιών επανεισδοχής με τρίτες χώρες και την άσκηση πίεσης σε χώρες που έχουν ήδη υπογράψει, ώστε να τηρήσουν τη συμφωνία (Τουρκία).

Δηλώσεις Παυλόπουλου: Στόχος είναι να μετατραπεί η Frontex σε ευρωπαϊκή ακτοφυλακή και να προωθηθούν οι συμφωνίες επανεισδοχής, σημειώνοντας ότι δεν μπορεί κάθε χώρα χωριστά να αντιμετωπίσει το θέμα και χρειάζεται κοινή προσπάθεια και πολιτική από την ΕΕ.

Δηλώσεις Καρατζαφέρη: Να δοθεί πολιτικό άσυλο, ταξιδιωτικά έγγραφα και δωρεάν εισιτήρια σε όλους τους παράνομους μετανάστες που έχουν βρει καταφύγιο στην Πάτρα. “Θα τους στείλω όλους με πολιτικό άσυλο. Δεν θα πνίξω εγώ τη χώρα μου επειδή η Ευρώπη θέλει να το παίξει η “κυρία με τις καμέλιες»…

Θέσεις ΚΚΕ: Η ΕΕ και οι ελληνικές κυβερνήσεις ακολουθούν διπρόσωπη τακτική, απέναντι στο μεταναστευτικό ρεύμα. Από τη μια μεριά, προσέλκυσαν με διάφορους τρόπους μετανάστες, για να καλυφθούν ελλείψεις εγχώριων εργατικών χεριών, γιατί μέσω των αλλοδαπών έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα να ρίξουν ακόμα πιο χαμηλά την τιμή της εργατικής δύναμης. Από την άλλη, βάζουν εμπόδια στην υποδοχή μεταναστών
Κατευθυντήρια θέση του ΚΚΕ είναι ότι η εργατική τάξη της χώρας μας και οι μετανάστες, να ενώσουν τις δυνάμεις τους, απέναντι στον ιμπεριαλισμό.

Δηλώσεις Αλαβάνου: Νομιμοποίηση σε όλους τους μετανάστες, εντός της Ε.Ε.

Οικολόγοι Πράσινοι: Ελεύθερη κι απεριόριστη διακίνηση των μεταναστών. στην Ε.Ε.
14 μέτρα, άμεσης προτεραιότητας:

Μια σειρά από απόψεις, που κατατέθηκαν στο Συνέδριο των Οικολόγων Πράσινων και μειοψήφησαν.
Ρεαλιστικές αναζητήσεις, στις υπερβολές και στις υστερίες των πολιτικών δηλώσεων.

Του Μιχάλη Μιχελή.

Η υπόθεση της λαθρομετανάστευσης, των προσφύγων και των οικονομικά μεταναστών, είναι διεθνές πρόβλημα κι όχι ένδο-ευρωπαϊκό.
Η ελληνική κυβέρνηση, θέλει λανθασμένα, αλλά κι εντέχνως, να πάρει την πλεονεκτική διαμεσολάβηση της Ε.Ε. για να δικαιολογήσει αφ’ ενός την ανευθυνότητά της, αλλά κι αφ’ εταίρου, να προσπορίσει κεφάλαια, για την δήθεν αποκατάσταση του μείζονος αυτού προβλήματος.
Τα υπαρκτά όμως αδιέξοδα, δεν οδηγούν σε πολιτικές λύσεις, με κοινωνικό αντίκρισμα. Οι εντυπωσιακές προσαγωγές κι οι επιχειρήσεις «σκούπας», δεν λύνουν το πρόβλημα, αλλά το εξωθούν σε αντιδράσεις (ένθεν κι εκείθεν), που ο φανατισμός τους, δεν ανοίγει τον ορίζοντα, ενός ευρύτερου προβληματισμού.
Τα μέτρα για την προστασία των μεταναστών, είναι θέμα ουσιαστικό, που στοχεύει στην ποιότητα ζωής των μεταναστών και στην ηρεμία των γηγενών κατοίκων. Στην αποτροπή των ρατσιστικών και ξενοφοβιών φαινομένων.
Οι μετανάστες πρέπει να δουλέψουν πάση θυσία, γιατί η μακροχρόνια ανεργία τους, δημιουργεί έκνομες καταστάσεις. Η φορολόγησή τους, τους καθιστά αποδεκτούς από τον κοινωνικό ιστό. Τους δίνει ένα βασικό κίνητρο, για δικαιώματα και υποχρεώσεις.

• Καταγραφή και χορήγηση πιστοποιητικών παραμονής, αναλόγως του τόπου προέλευσης, του εισερχόμενου υποψήφιου μετανάστη. Οι χώρες υψηλού κινδύνου, μπαίνουν στην κορυφή των προτεραιοτήτων. (*1) Χορήγηση άδειας παραμονής, προσωρινής διάρκειας.

• Στην άδεια παραμονής, σημειώνεται η διάθεση του μετανάστη, να παραμείνει στην χώρα μας, να εκπαιδευτεί και να επιστρέψει, στην πατρίδα του, σ’ ένα εύλογο χρονικό διάστημα, μαζί με την οικονομική ενίσχυση που θα του δοθεί, για να συνεχίσει εκεί τη ζωή του, με όλα τ’ ασφαλιστικά του δικαιώματα. (Την αναγνώριση της προϋπηρεσίας, από την χώρα της προσωρινής παραμονής του).

• Δεν έχει δυνατότητα, άμα εγκαταλείψει εθελούσια την χώρα μας, να επιστρέψει για εργασία, για ένα διάστημα τουλάχιστον 5 χρόνων.

• Στους υπόλοιπους, που δεν έχουν διάθεση να παραμείνουν στην Ελλάδα, αλλά επιθυμούν να προωθηθούν σε άλλες χώρες, τους παραδίδεται «transit visa» του ΟΗΕ. (*2) Αυτό βοηθάει στο να εμπλακεί και ο εν λόγω διεθνής οργανισμός στην υποστήριξη και στην διαμεσολάβηση, με τις κυβερνήσεις που θέλουν να ταξιδέψουν οι νεοεισερχόμενοι (στη χώρα μας) μετανάστες «επισκέπτες». Επίσης ο ΟΗΕ, θα βοηθήσει για να τύχουν, τον άμεσο επαναπατρισμό τους, άμα τελικά δεν ευοδώσουν οι προσπάθειες, προώθησης τους, στις χώρες που επιθυμούν, αποφεύγοντας έτσι τους αναγκαστικούς περιορισμούς τους, επειδή δεν τους παραλαμβάνει κανένας, επίσημος φορέας. (*3)

• Δημιουργία συγκεκριμένων χώρων υποδοχής, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, στην Ελλάδα, στην Τουρκία και στις χώρες του Μακρέμπ (όπως και στην Λιβύη), για να ξεπεραστεί ο σκόπελος των φυλακίσεων, επειδή οι «επισκέπτες», μπήκαν παράνομα στην χώρα. Παροχή σ’ αυτούς νοσηλευτικής κι εκπαιδευτικής αρωγής. Ενημέρωση και προγραμματισμό, για τις περαιτέρω κινήσεις τους. Ορθολογική κατανομή τους στην Ε.Ε. Ανάλυση από κάθε χώρα της Ε.Ε. του αριθμού μεταναστών, που μπορούν να υποδεχτούν. (*4)

• Αναλογικός καταμερισμός του μεταναστευτικού δυναμικού, στις περιφέρειες και στους νομούς της Ελλάδας, με γνώμονα τις θέσεις απασχόλησης και της επικουρικής αλληλεγγύης. (*5)

• Εγκατάσταση των νομιμοποιημένων μεταναστών, σε περιοχές οικολογικής σημασίας, για την φύλαξη και καθαρισμό δασικών εκτάσεων. Δυνατότητες εργασίας σε δημόσια κτήματα και μοναστηριακές εκτάσεις. Παροχή αδείας για επιχειρηματική τους δραστηριότητα (στην καλλιέργεια λουλουδιών, μελισσοτροφίας, στη συλλογή ρητίνης), στη λειτουργία αναψυκτηρίων κι άλλων εμπορικών απασχολήσεων, περιορισμένης κλίμακας.

• Οικονομική ενίσχυση των μεταναστευτικών προγραμμάτων, από την εκκλησιαστική περιουσία (ανταποδοτικός φόρος αλληλεγγύης, ισόποσος του ΕΤΑΠ, που δεν καταβάλλεται από την Εκκλησία). Επίσης η οικονομική αρωγή συμπληρώνεται από ευρωπαϊκά κονδύλια, από επικουρική οικονομική ενίσχυση διεθνών οργανισμών (ενίσχυση από το ταμείο του ΠΟΕ) και Εκκλησιών, από το Μουσουλμανικό Συμβούλιο Αραβικών Κρατών από επιχειρήσεις εγχώριες κι αλλοδαπές, που δέχονται να πληρώσουν μ’ αυτό τον τρόπο, ένα μέρος της φορολογίας τους (Tax Deductible). Από ρήτρα 1-2 δολαρίων, στο κάθε βαρέλι πετρελαίου. Το όλο πακέτο συμπληρώνεται και από την οικονομική βοήθεια, που παρέχουν τα κράτη των προέλευσης των μεταναστών. (Παρακρατείται ένα μέρος της εξωτερικής βοήθειας που λαμβάνουν, αναλόγως του αριθμού των μεταναστών που έχουν). Κι αυτό είναι ένα κομβικό σημείο στην πρόταση, γιατί εμπλέκεις άμεσα τις κυβερνήσεις των χωρών, απ’ όπου έρχονται οι μετανάστες. Αναγκάζονται να φροντίζουν τους υπηκόους τους. Έτσι μπαίνει φρένο στην ανεξέλεγκτη μετανάστευση. Διότι σήμερα χρησιμοποιούν το μεταναστευτικό πρόβλημα, ως εκβιαστικό μέσο πίεσης στις πλούσιες χώρες. Σε πολλές περιπτώσεις, σπρώχνουν τους πολίτες τους στην αναγκαστική φυγή, για να προσπορίσουν οφέλη, από την μεταναστευτική πίεση που εξασκείται στις αναπτυγμένες χώρες. (*5)

• Η ελληνική κυβέρνηση, πρέπει να συνυπογράψει, με όλες τις χώρες που μας έρχονται μετανάστες, ειδική συνθήκη αμοιβαίας συνεργασίας, για την από κοινού αντιμετώπιση της λαθρομετανάστευσης. Αυτό θα δώσει το πλεονέκτημα της διπλωματικής διαμεσολάβησης και της παρέμβασης του ΟΗΕ, στην πάταξη του δουλεμπορίου. Οι «κυανόκρανες δυνάμεις ασφαλείας», πρέπει να ελέγχουν τον μεσογειακό χώρο κι όχι οι λιμενικές δυνάμεις των κρατών ή η FRONTEX. Με το σημερινό καθεστώς, τα περισσότερα κράτη, απ’ όπου προέρχονται οι λαθρομετανάστες, με τη δικαιολογία των ανύπαρκτων ταξιδιωτικών εγγράφων, δεν αναγνωρίζουν την αρμοδιότητά τους, στο να υποστηρίξουν τους υπηκόους τους.

• Τα κράτη που αποδέχονται αυτή τη διακρατική συμφωνία «αμοιβαίας αρωγής», ενισχύονται πλέον νόμιμα από τις αποταμιεύσεις των συντοπιτών τους (που αφού βρουν εργασία, στην χώρα υποδοχής, στη συνέχεια θέλουν ν’ αποστείλουν στην χώρα τους εμβάσματα). Μ’ αυτό τον τρόπο ( τη διακρατική συμφωνία), απεγκλωβίζεται το τυπικό εμπόδιο των νόμιμων συναλλαγών, που δημιουργεί προβλήματα σήμερα, μέσω της τραπεζικής οδού. Η ελληνική κυβέρνηση, επιτρέπει πλέον κι εγγυάται την απ’ ευθείας αποστολή των εμβασμάτων. Σταματά η διακίνηση χρημάτων που λειτουργεί, από τα παράνομα κυκλώματα. Ταυτόχρονα από τα χρήματα αυτά του εξωτερικού, ενισχύεται το ΑΕΠ της τριτοκοσμικής χώρας που προέρχεται ο αλλοδαπός. Ο μετανάστης συμβάλλει στην οικονομία της χώρας του, γι’ αυτό και το εκεί κράτος, του αναγνωρίζει το δικαίωμα, να διεκδικήσει στη χώρα του ασφαλιστικά δικαιώματα (που δεν δικαιούται με το υπάρχον καθεστώς). (*6)

• Ενίσχυση από την Ε.Ε. και το ελληνικό κράτος (προγράμματα ανάλογα με την αποκατάσταση των Ρομ), για τη δημιουργία οικισμών (προσωρινής διαμονής 5χρονης διάρκειας), μέχρι να ολοκληρωθούν οι νόμιμες διαδικασίες μόνιμης άδειας παραμονής, στον μετανάστη. Δηλαδή, η προσωρινή άδεια, να μετατραπεί σε δεκαετούς διάρκειας, με δυνατότητα ανανέωσης. Επίσης, δυνατότητα υπό όρους, μετά την παρέλευση της 10ετίας, να υποβάλλονται χαρτιά για ιθαγένεια (και πλήρη ευρωπαϊκά δικαιώματα), στη χώρα φιλοξενίας. Όλα τα παιδιά κάτω των 10 χρόνων, παίρνουν την υπηκοότητα αυτόματα. (*7)

• Μετά από την παρέλευση της 5ετίας, μπορούν οι νεοεισερχόμενοι, εκτός της επιλογής για την επιστροφή στην χώρα τους, να προωθηθούν, βάση αιτήσεως ( κι αν γίνει αποδεκτό κι από τις ενδιαφερόμενες χώρες), σε άλλα κράτη της Ε.Ε. ή αλλού.

• Οικονομική στήριξη από το ελληνικό κράτος, για τη δημιουργία Τράπεζας Αλληλοβοήθειας Μεταναστών. Φορολόγηση των μεταναστών, νοσηλευτικές παροχές κι εκπαίδευση. Δίγλωσσα σχολεία. Σημαντική συμβολή στην εκπαίδευση των μεταναστών, μπορούν να προσφέρουν μορφωμένοι συμπατριώτες τους, που θ’ απασχοληθούν με 5ετή συμβόλαια, από το Υπουργείο Παιδείας. Τα κονδύλια πληρωμών και στήριξης του προγράμματος αυτού, γίνονται από τα ευρωπαϊκά χρήματα, που προέρχονται από το πρόγραμμα Erasmus.

• Δημιουργία κοινοτήτων ομόθρησκων κι ομοεθνών. Συμβούλιο κοινοτήτων, που θα μεσολαβεί, ανάμεσα στις ελληνικές ευρωπαϊκές και διεθνείς αρχές. Εσωτερικός κανονισμός λειτουργίας των κοινοτήτων, που συνδιαμορφώνεται από αυτούς κι εξωτερικός κανονισμός, που συναποφασίζεται με την ελληνική διοίκηση.

Σημειώσεις:

(*1): Με τα σημερινά δεδομένα δημιουργείται ένας επιλεκτικός διαχωρισμός.
Οι έποικοι από τις φτωχότερες περιοχές της Ευρώπης, που μεταναστεύουν στην Ε.Ε., ζητούν (ντε φάκτο), καλύτερη μεταχείριση, σε σχέση με τους αλλοδαπούς άλλων περιοχών (εκτός της ηπείρου μας).
Οι λαθρομετανάστες από τις πολεμικές ζώνες του Ιράκ, του Αφγανιστάν, της Σομαλίας, του Νταρφούρ, της Δυτ. Σαχάρας, θεωρούν το άσυλο ως αναγκαίο κι αυταπόδεικτο δεδομένο, για να τους αποδεχτεί η ευρωπαϊκή κοινωνία. Σε χώρες όμως που συνεργάζεται η Ε.Ε. με κυβερνήσεις, όπως π.χ. στην Ινδία, στην Τουρκία, στο Ιράν, στην Λιβύη κλπ. η χορήγηση πολιτικού ασύλου σε φυγάδες, δημιουργεί διπλωματικές οξύνσεις.

(*2) : Τύπου Η-1B, C2 κλπ.

(*3): Στην Ελλάδα, έχουμε 200.000 αιτήσεις αλλοδαπών. για να τους χορηγηθεί άδεια παραμονής. Τα τρία τελευταία χρόνια έχουν κατατεθεί 52.000 αιτήσεις Αφρικανών (27.000 απ’άλλα μέρη), για χορήγηση ασύλου. Αρκετοί απ’ αυτούς δεν μπορούν ν’ απελαθούν. Δεν έχουν χαρτιά. Εμφανίζονται χωρίς συγκεκριμένη χώρα προέλευσης. Είναι από περιοχές, με φυλετικές συρράξεις. Από χώρες χωρίς διπλωματική εκπροσώπηση, που αρνούνται να τους παραλάβουν!
Aνάμεσα στους συλληφθέντες και απελαθέντες (146.337) το 2008, 59.946, δηλαδή σχεδόν οι μισοί, είναι από Ιράκ, Αφγανιστάν, Σομαλία, Πακιστάν, Παλαιστίνη, Μυανμάρ.


(*4): Η επικουρική αλληλεγγύη περιλαμβάνει όλες εκείνες τις φροντίδες για την υποστήριξη των χωροθετημένων κοινοτήτων μεταναστών (διατροφή, φύλαξη, καθαρισμός κλπ). Η βοήθεια που μπορεί να προσφέρουν οι μετανάστες, σε ανθρώπους με ειδικές ανάγκες, αμειβόμενοι από κοινωνικά κονδύλια της Ε.Ε. είναι πολύτιμη.


(*5): Σε κάποιες περιπτώσεις, οι χώρες χρησιμοποιούν εντέχνως τους μετανάστες τους και μάλιστα τους λαθραίους, για να προσπορίζονται έσοδα, που καταλήγουν να τα τρώει, η εκεί άρχουσα νομενκλατούρα.
Μια τέτοια περίπτωση είναι το Αφγανιστάν και η Λιβερία. Στο Αφγανιστάν τα τελευταία χρόνια, αφήνονται να φύγουν πάμπολλοι από τη χώρα, γεγονός που δεν συνέβη όταν η χώρα αυτή διαλύονταν από τη σοβιετική 10ετή εισβολή και στη συνέχεια από τους εμφύλιους πολέμους, που επακολούθησαν. Τώρα η κυβέρνηση Καρζάι, θέλει να εκμεταλλευτεί τους πολυπληθείς μετανάστες που στέλνει στην Ευρώπη. Τα κράτη της Ε.Ε. επειδή πληθαίνουν οι Αφγανοί πρόσφυγες, στέλνουν χρήματα στο Αφγανιστάν, για την αποκατάσταση της δομής στη διαλυμένη εκεί κοινωνίας. Όμως τελικά τα χρήματα καταλήγουν στα χέρια υμετέρων, που για να πλουτίσουν περισσότερο, ωθούν έμμεσα κι άμεσα κι άλλους πολίτες τους να φύγουν στην ξενιτιά, για να πιέσουν εκεί με τα προβλήματα που δημιουργούνται της πλούσιες χώρες, να δώσουν περισσότερα χρήματα στο Αφγανιστάν, για την αποκατάσταση του κι έτσι να συνεχίζεται ένα αλισβερίσι πίεσης και συμφερόντων, που λυμαίνονται τη δυστυχία του άμοιρου μετανάστη. Όπως προανέφερα, τα ίδια συμβαίνουν και στην Υποσαχάρια Αφρική.

(*6): Επειδή οι παράνομοι (λαθρομετανάστες δεν έχουν στις περισσότερες των περιπτώσεων, όλο το ποσό να καταβάλλουν, στους λαθρέμπορους-διακινητές, αυτοί κρατούν σε ομηρία στην χώρα αναχώρησης, συγγενείς και περιουσιακά στοιχεία του λαθρομετανάστη. Ο λαθρομετανάστης είναι υποχρεωμένος, να ξοφλήσει με το παράνομο έμβασμα που στέλνει στον λαθρέμπορο, για να απελευθερωθούν οι δικοί του. Από το παράνομο αυτό εμπόριο (της προκαταβολής και της μετακαταβολής), συντηρούνται τα κυκλώματα των διακινητών, που εμπορεύονται τον ανθρώπινο πόνο και την αγωνία για επιβίωση.

(*7): Αυτό δεν μπορεί να ισχύσει από την Ε.Ε. (Κανονισμός Δουβλίνου), προτείνοντας την «Κυκλική Μετανάστευση». Είναι το νέο σχέδιο, που οι μετανάστες θα εργαστούν για ένα χρονικό διάστημα εποχικοί εργάτες, θα επαναπατριστούν στις χώρες τους κι αν δείξουν καλή συμπεριφορά, θα μπορούν να επανέλθουν την επόμενη σεζόν.

Απo-ανάπτυξη, η μόνη βιώσιμη απάντηση στην οικονομική και περιβαλλοντική κρίση

Η εισήγηση του Γ.Καλλή στην ημερίδα των Οικολόγων – Πράσινων στην ημερίδα για το Green Deal.
Πηγή: http://www.iliosporoi.net

Η από-ανάπτυξη αναφέρεται πρωτίστως στην ανάγκη αποσύνδεσης του στόχου της κοινωνικής ευημερίας από τον στόχο της οικονομικής μεγάθυμης, της αύξησης δηλαδή του ΑΕΠ. Η πρόταση της από-ανάπτυξης είναι απλή. Μπορούμε να ζήσουμε καλύτερα χωρίς να χρειάζεται να παράγουμε ή να καταναλώνουμε όλο και περισσότερο. Ακόμα πιο ριζοσπαστικά, η από-ανάπτυξη προτείνει μια ανάστροφη διαδικασία απο-μεγένθυνσης, ή σμίκρυνσης αν θέλετε, της οικονομίας, δηλαδή ελάττωσης της συνολικής παραγωγής και της συνολικής κατανάλωσης. Η διαδικασία αυτή είναι απαραίτητη, όπως θα εξηγήσω, αν θέλουμε να αποφύγουμε την οικολογική καταστροφή. Και αν την διαχειριστούμε σωστά, η απο-ανάπτυξη όχι μόνο δεν θα οδηγήσει σε αύξηση της ανεργίας και της φτώχειας, αλλά μπορεί και να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής μας.

Ο όρος απο-ανάπτυξη μεταφράζει στα ελληνικά το γαλλικό décroissance, ή το αγγλικό de-growth, όρος ο οποίος πρωτοεισήχθη από τους οικονομολόγους Jacques Grinevald του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης, και Serge Latouche του Πανεπιστημίου της Σορβόννης. Ο τελευταίος έχει γράψει σειρά δημοφιλέστατων βιβλίων πάνω στο θέμα και πολλά άρθρα στην Γαλλική και Διεθνή έκδοση της Le Monde.

Στην Γαλλία, και κατά δεύτερο λόγο στην Ιταλία και την Ισπανία, έχουν γεννηθεί κινήματα πολιτών τα οποία σήμερα αριθμούν χιλιάδες μέλη και τα οποία εργάζονται και εφαρμόζουν καθημερινά, μακριά από ακαδημαϊκές συζητήσεις, την ιδέα της από-ανάπτυξης. Τα κινήματα αυτά έχουν ενεργό ρόλο στην ανάπτυξη δικτύων ανταλλαγών και κοινοτικών νομισμάτων, κοινόκτητων οικισμών και οικολογικών καταλήψεων, κοινόκτητων συστημάτων επιδιόρθωσης ποδηλάτων ή χρήσης αυτοκινήτων, συνεταιριστικών τραπεζών, αγροτοσυναιτερισμών βιολογικών προϊόντων και οικολογικών αυτό-διοικούμενων βιοτεχνιών.

Το μήνυμα της απο-ανάπτυξης δεν είναι απλά ότι πρέπει να καταναλώνουμε λιγότερο. Ανατρέποντας το τοτέμ της οικονομικής ανάπτυξης, η από-ανάπτυξη μας καλεί να επανακτήσουμε την οικονομία από τα χέρια των ειδικών. Να επανα-πολιτικοποιήσουμε δηλαδή την δημόσια συζήτηση για το τι οικονομία θέλουμε και για ποιο σκοπό.

Γιατί να από-αναπτυχθούμε?

Επειδή η οικονομική ανάπτυξη δεν είναι βιώσιμη. Δεν είναι βιώσιμη οικολογικά, δεν είναι βιώσιμη κοινωνικά, δεν είναι βιώσιμη ούτε καν οικονομικά. Η έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης είναι ένα οξύμωρο το οποίο πρέπει να μπει στο χρονοντούλαπο της ιστορίας.

Πρώτον, γιατί δεν είναι οικολογικά βιώσιμη η ανάπτυξη? Σας παραθέτω απλούς υπολογισμούς, από ένα άρθρο του καθηγητή Tim Jackson στο περιοδικό New Scientist. Ας υποθέσουμε, γράφει ο Jackson έναν παγκόσμιο πληθυσμό εννέα δισεκατομμυρίων το 2050, ο οποίος θα έχει επιτύχει ένα εισόδημα ίσο με αυτό του μέσου Ευρωπαίου. Ας υποθέσουμε επίσης για την Ευρώπη μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 2%, ίσο δηλαδή με αυτόν πριν από την κρίση. Αν θέλουμε η συγκέντρωση των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα να μην ξεπεράσει το κατώτατο όριο που έθεσαν οι επιστήμονες για να αποφύγουμε την κλιματική καταστροφή, θα πρέπει έως το 2050, το 98% της οικονομικής παραγωγής να βασίζεται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ακόμα και στο πιο αισιόδοξο τεχνολογικά και πολιτικά σενάριο, κάτι τέτοιο είναι αδύνατο. Τα τελευταία 20 χρόνια, και με όλη την υποτιθέμενη προσοχή στο περιβάλλον και την βιώσιμη ανάπτυξη, όχι μόνο δεν μειώθηκαν, αλλά αυξήθηκαν οι εκπομπές των ρύπων, στον αναπτυσσόμενο κόσμο αλλά και στην Ευρώπη και την Αμερική. Η όποια τεχνολογική πρόοδος επισκιάστηκε μακράν από τη ραγδαία συνολική αύξηση στην κατανάλωση.

Αν θέλουμε να αποφύγουμε την καταστροφή, οφείλουμε να ελέγξουμε την ανάπτυξη. Φέτος, με την διεθνή οικονομική ύφεση είναι η πρώτη φορά στην σύγχρονη ιστορία, όπου οι εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα φαίνονται να μειώνονται. Κι όμως κάνουμε ότι μπορούμε για να αντιστρέψουμε τη κατάσταση και να αρχίσουμε ξανά να καταναλώνουμε και να παράγουμε σαν να μην υπάρχει αύριο.

Τα Κράτη μπροστά στο φάσμα της ανεργίας, θυμήθηκαν τον Κέυνς, και αυξάνουν τις δημόσιες δαπάνες, ρίχνοντας χρήμα στην αγορά. Χρήμα για να αλλάξουν τα νοικοκυριά το παλιό τους αυτοκίνητο. Χρήμα για να αγοραστούν τα χιλιάδες σπίτια και εξοχικά που μένουν απούλητα. Με ένα σμπάρο, οι πολιτικές του Κέυνς υπόσχονται δυο τρυγόνια. Και οι εργάτες, στις αυτοκινητοβιομηχανίες και τις οικοδομές δεν θα χάσουν την δουλειά τους, και θα έχουν χρήματα για να αρχίσουν να καταναλώνουν τονώνοντας την αγορά.
Ο Κέυνς, όπως ο ίδιος έλεγε, ενδιαφερόταν μόνο για το αύριο. Μία από τις γνωστές του ρήσεις ήταν ότι «μακροπρόθεσμα, όλοι θα έχουμε πεθάνει». Σήμερα, γνωρίζοντας για το φαινόμενο του θερμοκηπίου, είναι επιεικώς ανεύθυνο να μην σκεφτόμαστε το μέλλον.

Η οικονομική ανάπτυξη ούτε πιο ευτυχισμένους μας κάνει, ούτε βοηθάει τους φτωχούς. Επανειλημμένες επιστημονικές δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η ευημερία στις περισσότερες δυτικές χώρες έφτασε το απόγειο της τη δεκαετία του 60 (στην Ελλάδα ίσως λίγο αργότερα). Από τότε έχει μείνει σταθερή ή μειώνεται. Ο διπλασιασμός της οικονομικής ανάπτυξης και η συνακόλουθη περιβαλλοντική επιβάρυνση στις δεκαετίες του 80 και του 90 δεν μας έχει κάνει διόλου πιο ευτυχισμένους. Όταν είσαι πολύ φτωχός, βρήκαν ειδικοί οικονομολόγοι, το λίγο παραπάνω εισόδημα σου επιτρέπει να ικανοποιήσεις βασικές ανάγκες και σε κάνει πολύ πιο χαρούμενο. Απο κει και πάνω τα πλούτη δεν κάνουν καμία διαφορά. Έρευνες διακεκριμένων ψυχολόγων δείχνουν ότι δεν είναι τα χρήματα ή η κατανάλωση τα οποία φέρνουν την ευτυχία, αλλά η ικανοποίηση βασικών αναγκών, η αίσθηση κοινότητας, φιλίας και ασφάλειας ή η αναγνώριση από τους άλλους. Το χρήμα είναι ένα άσχημο υποκατάστατο για όλα αυτά.

Επίσης παρά την συνεχιζόμενη ανάπτυξη τις τελευταίες δεκαετίες στις Δυτικές χώρες, οι κοινωνικές ανισότητες έχουν οξυνθεί. Υπολογίζεται ότι χρειάζονται 166 Ευρώ αύξησης του παγκόσμιου ΑΕΠ, για να καταλήξει μόνο 1 ευρώ παραπάνω σε αυτούς στον Τρίτο Κόσμο που ζουν κάτω από το όριο της απόλυτης φτώχειας. Αντιθέτως, η απελευθέρωση της κοινωνικής πολιτικής από φανταστικούς περιορισμούς στο όνομα της οικονομικής ανάπτυξης μπορεί να ανοίξει νέες δυνατότητες αναδιανομής του πλούτου. Και η απο-ανάπτυξη στην πλούσια Δύση, θα αφήσει χώρο και πόρους στις αναπτυσσόμενες χώρες να μπορέσουν να αναπτυχτούν τόσο όσο χρειάζεται για να ικανοποιήσουν τις βασικές ανάγκες των πληθυσμών τους.

Τέλος η οικονομική ανάπτυξη δεν είναι ούτε καν οικονομικά βιώσιμη. Όπως είπε και ο προηγούμενος ομιλητής η αίσθηση ότι αναπτυσσόμαστε οφείλεται στο ψέμα του δείκτη που λέγεται ΑΕΠ και ο οποίος δεν υπολογίζει τα περιβαλλοντικά ή κοινωνικά κόστη, και μετρά τα χρήματα που παν για την απορρύπανση ή τις φυλακές ως ανάπτυξη. Σήμερα αντιμετωπίζουμε κόστη που κουκουλώσαμε στο παρελθόν. Η πρόσφατη κρίση, εν μέρει, έχει να κάνει και με τον πανικό που επικράτησε στις αγορές το 2007 με τα νέα ότι ο ρυθμός άντλησης των αποθεμάτων του πετρελαίου χτυπάει κορυφή. Οι κλιματικές καταστροφές ήδη επηρεάζουν την οικονομία, όπως ο τυφώνας Κατρίνα στη Νέα Ορλεάνη. Στο μέλλον, και αν δεν αποτρέψουμε την κλιματική αλλαγή, φαινόμενα όπως η Κατρίνα θα είναι όλο και συχνότερα, διαβάλλοντας όποια προσπάθεια οικονομικής ανάπτυξης.

Τα επιτόκια στα δάνεια βασίζονται σε εξωπραγματικές προσδοκίες ανάπτυξης. Ουσιαστικά δανειζόμαστε από το μέλλον, με την πίστη ότι θα γινόμαστε πάντα πιο πλούσιοι για να ξεπληρώσουμε το χρέος. Η φούσκα όμως έσπασε. Η φανταστική οικονομία των προσδοκιών ξεπέρασε κατά πολύ την πραγματική οικονομία των περιορισμένων φυσικών και ανθρώπινων πόρων.

Η επιλογή που αντιμετωπίζουμε σήμερα δεν είναι μεταξύ ανάπτυξης και από-ανάπτυξης. Είναι μεταξύ μιας καταστροφικής και ανεξέλεγκτης ύφεσης και μιας ελεγχόμενης και βιώσιμης από-ανάπτυξης.

Ορισμένες προτάσεις για μια κοινωνικά βιώσιμη από-ανάπτυξη.

Βραχυπρόθεσμα οι προτάσεις της από-ανάπτυξης συγκλίνουν με πολλές από αυτές που διάβασα στο πρόγραμμα των Οικολόγων Πρασίνων για τις Ευρωεκλογές. Επενδύσεις σε εναλλακτικές μορφές ενέργειας και δημόσιες μεταφορές, φορολόγηση της κατανάλωσης φυσικών πόρων και των αγαθών πολυτελείας, χρηματοδότηση συνεταιριστικών τραπεζών, αγροτο-συναιτερισμών και οικολογικών βιομηχανιών, υποστήριξη εναλλακτικών τοπικών συστημάτων συναλλαγής, κλπ.

Ποια είναι η διαφορά θα ρωτήσετε τότε της από-ανάπτυξης από το Πράσινο New Deal, δηλαδή ένα πρόγραμμα δημόσιων επενδύσεων βασισμένων στον εκσυγχρονισμό των περιβαλλοντικών υποδομών, το οποίο διακηρύσσουν οι Οικολόγοι Πράσινοι, και το οποίο έχει ενσωματώσει ακόμα και η Κυβέρνηση Obama στις ΗΠΑ, τουλάχιστον ως μέρος του όλου πακέτου αντιμετώπισης της κρίσης ?

Η διαφορά δεν είναι τόσο στις προτάσεις όσο στην φιλοσοφία και τον απώτερο σκοπό. Το Πράσινο New Deal δίνει την εντύπωση ότι το περιβάλλον μπορεί να αποτελέσει ένα νέο μοχλό ανάπτυξης. Διατηρεί έτσι την ψευδαίσθηση ότι μπορούμε να έχουμε και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο. Όπως όμως εξήγησα με το υποθετικό σενάριο του Tim Jackson για το 2050, ο περιβαλλοντικός εκσυγχρονισμός από μόνος του δεν μπορεί να αποτρέψει την περιβαλλοντική καταστροφή.

Ακόμα σημαντικότερα, η υπόσχεση η οποία διαχέεται ότι ένα Πράσινο New Deal, θα μπορέσει να έχει τα αποτελέσματα του πρώτου New Deal, είναι εσφαλμένη. Είναι ποτέ δυνατόν τα κέρδη από τα φωτοβολταϊκά ή από την μόνωση των κτηρίων να συγκριθούν με τις τεράστιες ανταποδώσεις της μαζικής αστικοποίησης, των γεφυρών και των αυτοκινητοδρόμων ή της ανοικοδόμησης μετά τους δύο πολέμους? Οι ρυθμοί ανάπτυξης του 20ο αιώνα σύντομα θα αποτελέσουν μια παρένθεση στην ανθρώπινη ιστορία. Μια παρένθεση η οποία βασίστηκε στην εξεύρεση τεράστιων αποθεμάτων ορυκτών καυσίμων, τα οποία δυστυχώς τελειώνουν. Από φυσικής άποψης και μόνο είναι αδύνατο μια οικονομία βασισμένη σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας να φτάσει τους ρυθμούς ανάπτυξης της πετρελαιο-κοινωνίας μας. Το πετρέλαιο πολλαπλασιάζει δεκάδες φορές την ενέργεια που δαπανάται για την εξόρυξη και μεταφορά του και δημιουργεί τεράστιες δυνατότητες οικονομικής συσσώρευσης. Αντιθέτως, οι πλέον αποδοτικές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην καλύτερη περίπτωση αυξάνουν οριακά την ενέργεια που δαπανάται για αυτές. Το Πράσινο New Deal θα δημιουργήσει από-ανάπτυξη. Όποιος υπόσχεται ανάπτυξη, σύντομα θα βρεθεί εκτεθειμένος.

Το Πράσινο New Deal οφείλει να τεθεί σε άλλη βάση. Είναι μια στρατηγική η οποία έχει νόημα μόνο αν ο στόχος είναι η δημιουργία μίας εναλλακτικής κοινωνίας, μιας κοινωνίας η οποία θα είναι χαρούμενη για να ζει με λιγότερα. Μια κοινωνία απο-ανάπτυξης.

Είναι μια τέτοια κοινωνία εφικτή εντός του καπιταλιστικού συστήματος? Πιστεύω πως όχι. Καπιταλισμός χωρίς κατανάλωση και ανάπτυξη δεν γίνεται. Διαβάζω απόσπασμα από άρθρο του George Monbiot στην εφημερίδα Guardian, όπου σχολιάζει τις πρωτοβουλίες αλυσίδων σουπερμάρκετ να μειώσουν την συμβολή τους στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Ο καπιταλισμός, λέει ο Monbiot, μπορεί να σου πουλήσει τοπικά, βιολογικά, ή κοινωνικά υπεύθυνα προϊόντα. Αυτό που με τίποτα δεν μπορεί να κάνει είναι να σου πουλήσει λιγότερο.

Προτάσσοντας ένα εναλλακτικό μοντέλο προς τον καπιταλισμό, και όχι έναν ανέφικτο πράσινο καπιταλισμό, η απο-ανάπτυξη επαναφέρει στην επικαιρότητα τις ριζοσπαστικές προτάσεις του πράσινου κινήματος, οι οποίες ταπεινή μου γνώμη είναι ότι κάπου τέθηκαν στο περιθώριο την δεκαετία του 90.

Για παράδειγμα οφείλουμε να ξαναδούμε συνολικά το ζήτημα της εργασίας. Η απο-ανάπτυξη θα δημιουργήσει πλεόνασμα εργατικού δυναμικού. Στο υπάρχον πλαίσιο η απασχόληση είναι συνώνυμη με την πλήρη, μισθωτή, καθημερινή εργασία. Όσο η αυτοεκτίμηση βασίζεται στο συγκριτικό εισόδημά και η α-εργία αποτελεί στίγμα, η μείωση της απασχόλησης συντελεί κοινωνική καταστροφή. Αντιθέτως μια κοινωνία απο-ανάπτυξης ανοίγει τον ορίζοντα για λιγότερες μέρες ή ώρες εργασίας και περισσότερο ελεύθερο χρόνο. Για επανεκτίμηση της οικιακής ή της κοινωνικής εργασίας.

Οφείλουμε επίσης να συζητήσουμε πως μπορούμε να περιορίσουμε το ρόλο της διαφήμισης στην δημιουργία ψευδών αναγκών, υπερκατανάλωσης, υπερχρέωσης και, μέσω της χρηματοδότησης της ιδιωτικής τηλεόρασης, πολιτισμικής υποβάθμισης. Οφείλουμε να επαναφέρουμε το ζήτημα της αποκέντρωσης και της άμεσης δημοκρατίας. Της ριζικής μεταρρύθμισης του χρηματοπιστωτικού συστήματος και της αναμόρφωσης του νομοθετικού πλαισίου για την ιδιοκτησία. Η επένδυση σε οικολογικές υποδομές και πράσινες τεχνολογίες είναι σημαντική, αλλά από μόνη της δεν λέει τίποτα.

Φόβοι

Τέλος, θέλω να συζητήσω ορισμένους φόβους που δικαιολογημένα γεννά η ιδέα της από-ανάπτυξης. Φόβους για την οικονομία και την δημοκρατία και επιφυλάξεις για το πολιτικά εφικτό της πρότασης.

Ας ξεκινήσω από το τελευταίο. Προφανώς η από-ανάπτυξη δεν είναι μια πρόταση ελκυστική για τα υπάρχοντα κόμματα εξουσίας, ούτε μια πρόταση πλειοψηφίας, τουλάχιστον στην παρούσα φάση. Αποτελεί όμως μια ιδανική πλατφόρμα για την οικολογική αριστερά. Και θέλω να πιστεύω ότι αποτελεί μια θελκτική πρόταση για μεγάλο μέρος του πληθυσμού, το οποίο είναι απηυδισμένο με το υπάρχον σύστημα. Ο Clive Hamilton στο βιβλίο του Affluenza, το οποίο αναφέρεται στην Αυστραλία, υπολογίζει το ποσοστό αυτών που αποκαλεί downshifters, δηλαδή αυτών που αποφάσισαν συνειδητά να αλλάξουν δουλειά και τρόπο ζωής, θυσιάζοντας το εισόδημά τους και τις ανέσεις τους για μια καλύτερη ποιότητα ζωής, σε ένα 20 με 30% του πληθυσμού. 20 με 30% είναι μια πολύ σημαντική βάση για το χτίσιμο ενός πολιτικού κινήματος. Και αν η κρίση συνεχιστεί, όπως πιστεύω ότι θα συνεχιστεί, το κίνημα αυτό μπορεί να γίνει πλειοψηφικό.

Κάποιοι φοβούνται την πλήρη απορρύθμιση της οικονομίας, αν προσπαθήσουμε να σταματήσουμε την ανάπτυξη. Όπως προανέφερα, δεν είναι αναγκαίο η από-ανάπτυξη να αυξήσει την φτώχεια, και την ανεργία, αν υπάρξει συνακόλουθη αλλαγή του εργασιακού καθεστώτος. Η εγκαθίδρυση ελάχιστου εξασφαλισμένου εισοδήματος, χρηματοδοτούμενου από φόρους, μπορεί να μειώσει περαιτέρω την ανασφάλεια που δημιουργεί η από-ανάπτυξη. Αντίθετα με κάποιους άλλους ειδικούς οι οποίοι όλα αυτά τα χρόνια μας διαβεβαίωναν ότι ξέρουν τι λεν, έχω την ευθύνη να πω ότι όλα τα παραπάνω είναι υποθέσεις προς διερεύνηση. Κανείς οικονομολόγος όμως ως τώρα δεν έχει ενδιαφερθεί να ερευνήσει την πιθανότητα της ομαλής από-ανάπτυξης. Στα πλαίσια ενός ερευνητικού δικτύου το οποίο συντονίζω, οι οικονομολόγοι της ομάδας, από το Πανεπιστήμιο του East Anglia, δουλεύουν ακριβώς για αυτό χρησιμοποιώντας νέα μακροοικονομικά μοντέλα του καθηγητή Peter Victor από το Τορόντο.

Άλλοι ανησυχούν ότι η πρόταση της από-ανάπτυξης κρύβει τους σπόρους του ολοκληρωτισμού. Πως θα πεισθούν ορισμένοι να καταναλώσουν λιγότερο και ποιος θα ελέγχει αν το κάνουν? Πως θα πεισθούν ειρηνικά, με ρωτάν, οι έχοντες να μοιραστούν μεγαλύτερο μέρος του πλούτου τους με τους μη έχοντες? Όπως πείσθηκαν, απαντώ, κάποιοι ότι το να καταναλώνουν όλο και περισσότερο είναι αυτοσκοπός, ή όπως πείσθηκαν οι φτωχότεροι όλα αυτά τα χρόνια να δέχονται τις αυξανόμενες ανισότητες.

Άλλοι ρωτάν, μα πως μπορείς να είσαι σίγουρος ότι μια πρόταση από-ανάπτυξης εφόσον κατατεθεί στην δημοκρατική αρένα δεν θα μεταλλαχθεί σε κάτι τελείως διαφορετικό? Κανένα πρόβλημα, απαντώ. Δεν είμαι τόσο σίγουρος για την πρόταση την οποία καταθέτω για να υποστηρίξω την επιβολή της. Σε περιόδους κρίσης σαν την σημερινή, οφείλουμε να καταθέτουμε νέες ιδέες, έστω και ασχημάτιστες. Μικρές ιδέες μπορεί να κάνουν μεγάλες διαφορές, και όχι απαραίτητα τις διαφορές τις οποίες φαντάζονται αυτοί που καταθέτουν τις ιδέες.

Επίλογος

Επιτρέψτε μου να κλείσω με μια μεταφορά, η οποία συνοψίζει το επιχείρημά μου σήμερα.

Είμαστε επιβάτες σε ένα αυτοκίνητο το οποίο τρέχει με ιλιγγιώδη ταχύτητα προς το γκρεμό. Το αυτοκίνητο αρχίζει να κλωτσάει. Η βενζίνη τελειώνει και η μηχανή σκουριάζει. Αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε σήμερα είναι να ξαναβάλουμε βενζίνη, να διορθώσουμε τη μηχανή, και να συνεχίσουμε την τρελή πορεία προς τον γκρεμό. Το Πράσινο New Deal προτείνει να αλλάξουμε την μηχανή του αυτοκινήτου και να την κάνουμε υβριδική.

Η από-ανάπτυξη αντιθέτως μας καλεί να σταματήσουμε το αμάξι και να βάλουμε όπισθεν. Ή μάλλον καλύτερα, να πατήσουμε φρένο, να κατέβουμε από το αμάξι και να αρχίσουμε να περπατάμε προς όποια κατεύθυνση θέλουμε. Σίγουρα όχι πάντως προς τον γκρεμό.

ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΕΣ ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ
http://www.degrowth.net
http://mondediplo.com/2004/11/14latouche

Γ. Καλλής
Καθηγητής στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης

Πρόγαμμα Συνεδρίου Οικολόγων Πράσινων

Προσωρινό Πρόγραμμα συνεδρίου Οικολόγων Πράσινων 26-28 Ιουνίου 09. Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Θεσσαλονίκη

Παρασκευή 26/6
5:30 Προσέλευση –εγγραφές
6:00 Χαιρετισμοί από προσκεκλημένους
7:00Χαιρετισμός Ευρωβουλευτή
7:15 Στρογγυλό τραπέζι με θέμα την Πράσινη Οικονομία.

Σάββατο 27/6
9:30 Εκλογή 7μελούς προεδρείου
10:00-12:00 Τραπέζια εργασίας για τα 3 θέματα.
(Χωρισμός του σώματος σε 3 ομάδες εργασίας με 1 συντονιστή η κάθε μία, για απολογισμό, πολιτικό προσανατολισμό και οργανωτικό σχεδιασμό)
12:00-14:00 Συζήτηση για τον απολογισμό του ΠΣ.
14:00-15:30 Διάλειμα φαγητού
(μπουφές στο χώρο του συνεδρίου)
15:30-18:00 Συζήτηση για τον πολιτικό προσανατολισμό
18:00-20:00 Συζήτηση για τον οργανωτικό σχεδιασμό

Κυριακή 28/6
9:30-10:00 Παρουσίαση υποψηφιοτήτων
10:00-12:00 Ψηφοφορίες
παράλληλα ψηφοφορίες για κείμενα και ψηφοφορία για τα μέλη ΠΣ
12:00 Ανακοίνωση αποτελέσματος. Λήξη Εργασιών.
12:30- Συνεδρίαση Νέου Πανελλαδικού Συμβουλίου.

Οδηγίες για το Συνέδριο

Πέντε συνεδριακά μέτωπα για τους "οικολόγους πράσινους" / του Νίκου Ράπτη

Οι πρόσφατες ευρωεκλογές υπήρξαν μία σπάνια στιγμή για τους «οικολόγους πρασίνους» (ΟΠ) και κατ' επέκταση όλους όσοι νοιαζόμαστε για την πράσινη ατζέντα και το ριζοσπαστικό εκδημοκρατισμό του καθεστώτος μεταπολιτευτικού πολιτικού συστήματος. Από το ζενίθ της απροσδόκητης δημοσκοπικής εκτόξευσης οι ΟΠ βρέθηκαν στο ναδίρ του 3.4%. Από τη βεβαιότητα πως οι ΟΠ θα διεμβόλιζαν το πολιτικό σκηνικό, βρεθήκαμε ενώπιον του άγχους του 3%. Οι ΟΠ σε αυτές τις ευρωεκλογές δεν απορρίφθηκαν μεν, ούτε όμως προβιβάστηκαν: παραπέμφθηκαν ως ανεξεταστέοι στις «σκληρές» εξετάσεις των εθνικών εκλογών. Οι ΟΠ μόλις που διάβηκαν το κατώφλι των στόχων που ρητά ή άρρητα διεκδικούσαν σε αυτές τις εκλογές. Εξέλεξαν έναν ευρωβουλευτή, δεν μπόρεσαν όμως να εκλέξουν δεύτερο, ούτε να ξεπεράσουν έναν τουλάχιστο εκ των παραγόντων του «ελάσσονος δικομματισμού», ούτε να φθάσουν σε διψήφιο εκλογικό ποσοστό. Πρόκειται για μία νίκη που κινδυνεύει να αποδειχθεί Πύρρειος.

Για να μη συμβεί αυτό, οι ΟΠ θα πρέπει να καθησυχάσουν την κοινωνία σε μία σειρά ζητημάτων που αφορούν τη φυσιογνωμία τους. Η σχέση κοινωνίας-ΟΠ έχει μολυνθεί από σπέρματα δυσπιστίας που είναι ζωτικής σημασίας να εξαλειφθούν όσο ταχύτερα γίνεται... Το συνέδριο των ΟΠ στις 26-28 Ιουνίου δίνει μια χρυσή ευκαιρία να πείσουν οι ΟΠ για ορισμένα ζητήματα:

1. Πολιτική αυτογνωσία

Σήμερα στους ΟΠ συμμετέχει ένα ελάχιστο κλάσμα όσων ενδιαφέρονται με αυθεντικό κι έμπρακτο τρόπο για να αναδειχθεί η πολιτική προτεραιότητα του περιβαλλοντικού ζητήματος. Και στην πολιτική, η σχέση «κομματικών μελών προς πολίτες που ανήκουν σε έναν πολιτικό χώρο» δεν είναι δυνατό να εγγίζει το μηδέν. Είναι άρα ζωτικής σημασίας για τη σχέση ΟΠ-κοινωνίας στο κλάσμα αυτό να αυξηθεί όχι μόνο ο παρονομαστής (οι περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένοι πολίτες), αλλά και ο αριθμητής (η οργανωτική υπόσταση των ΟΠ) . Πράγμα που σημαίνει πως χρειάζεται μία ανοικτή πρόσκληση προς όλους όσοι (τοπικές πολιτικές κινήσεις, αιρετούς, ομάδες πολιτών, αυτόνομους πολίτες) έχουν αναδείξει έμπρακτα τα τελευταία χρόνια την πολιτική προτεραιότητα του περιβαλλοντικού ζητήματος: αυτό μπορεί να γίνει με διεύρυνση του κόμματος των ΟΠ ή με τη δημιουργία ενός πολυμερούς πράσινου «πόλου» ή...

Η πολιτική συμφωνία αυτού του κόσμου χρειάζεται να γίνει σε μία ελάχιστη πράσινη βάση, ένα είδος «σκληρού πυρήνα» πράσινης πολιτικής, που θα περιαμβάνει την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, τη βιώσιμη διαχείριση του ελληνικού περιβάλλοντος, την αναβάθμιση του δημόσιου αστικού χώρου, τον εκδημοκρατισμό των θεσμών, την ανάπτυξη της βιώσιμης οικονομίας και ελάχιστων κοινωνικών προτεραιοτήτων (σκέφτομαι την έμπρακτη ισότητα ανδρών-γυναικών και τη διαγενεακή αλληλεγγύη).

2. Περιβαλλοντική προτεραιότητα

Η ανάδειξη του οικολογικού-πράσινου χαρακτήρα της πολιτικής αυτής δύναμης θα εξασφαλιστεί καλύτερα εφόσον η πράσινη θεματολογία δεν επισκιάζεται από αμφιλεγόμενα ή πολωτικά για την κοινωνία ζητήματα, που αφορούν κοινωνικά δικαιώματα, αξίες ή τις διεθνείς σχέσεις της χώρας (όπως τουλάχιστο γίνονται σήμερα αντιληπτές υπό την ετικέτα «εθνικά θέματα»). Χρειάζεται να συμφωνήσουμε σε έναν κανόνα συμπεριφοράς στα ζητήματα αυτά, που θα σέβεται προφανώς τα προφανή (τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις διεθνείς συνθήκες κ.λπ) αλλά ταυτόχρονα θα αποφεύγει να αναδείξει ως πολιτικές μας προτεραιότητες ζητήματα που τυγχάνουν περιθωριακής κοινωνικής αποδοχής και ως εκ τούτου η αποδοχή τους αποξενώνει μεγάλα τμήματα πολιτών από το πολιτικό γίγνεσθαι, όταν δεν τα ριζοσπαστικοποιεί προς αντίθετη κατεύθυνση.

Έξω από το «σκληρό πυρήνα» της πολιτικής μας, εμείς δεν μπορούμε παρά να ζητάμε να διαμορφώσουμε όσο το δυνατό ευρύτερες συναινέσεις, ακριβώς διότι το περιβαλλοντικό πρόβλημα έχει τη σημασία και την οξύτητα που μόνο εμείς έχουμε αντιληφθεί.

Είμαστε υπόλογοι στη μεγάλη υπόθεση που υποστηρίζουμε να παραμένουμε προσηλωμένοι σε έναν συμπεφωνημένο πυρήνα της οικολογικής-πράσινης ατζέντα και να μην υποστηρίζουμε εκόντες-άκοντες ότι μας φαίνεται «σωστό» (οπότε δίνουμε την εντύπωση πως διακινούμε μια «κρυφή ατζέντα»). Αυτό που προέχει είναι η ανάδειξη μιας πολύ σαφούς και συγκεκριμένης ιεράρχησης των πολιτικών μας προταγμάτων, στη βάση κάποιων ρητών κριτηρίων που αφορούν την εθνική και την πλανητική περιβαλλοντική, κοινωνική και πολιτική ανάταξη. Στην προεκλογική περίοδο, ο Μιχάλης Τρεμόπουλος διακήρυξε προσφυώς πως οι ΟΠ είναι «ευρωπαϊστές χωρίς αστερίσκους». Αυτό που μένει να αποσαφηνιστεί είναι πως οι ΟΠ είναι οικολόγοι και «πράσινοι» χωρίς αστερίσκους!

3. Πολιτική αποσαφήνιση

Χρειάζεται να καταστήσουμε σαφές πως δεν διατηρούμε «προνομιακές» σχέσεις με κανένα από τα άκρα του δίπολου δεξιά/αριστερά. Θεωρούμε το διαχωρισμό αυτό πολιτικά αποπροσανατολιστικό και αντιπαραγωγικό. Βρισκόμαστε πέραν του δίπολου δεξιά-αριστερά και ανάμεσα στους δύο πόλους του. Το ερώτημα σήμερα δεν είναι αν οι πράσινοι ανήκουν στη δεξιά ή την αριστερά, αλλά το αν η δεξιά και η αριστερά είναι όσο πράσινες απαιτεί η σωτηρία της πατρίδας και του πλανήτη.

Στοιχείο της πολιτικής αυτής αποσαφήνισης είναι να διευκρινίσουμε τις «κόκκινες γραμμές» που οριοθετούν την πολιτική επικράτεια εντός της οποίας θεωρούμε τη συμμετοχή στη διακυβέρνηση (σε τοπικό, περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο) όχι μόνο δυνατή, αλλά επιβεβλημένη: χρήσιμη είναι η πολιτική δύναμη που προσφέρει προοπτική διακυβέρνησης. Θεωρώ πως αυτή η πολιτική ατζέντα θα χρειάζεται να περιλαμβάνει πολιτικές προστασίας και αξιοποίησης του ελληνικού περιβάλλοντος, αλλά και ώριμες θεσμικές αλλαγές με δημοκρατικό χαρακτήρα (καθιέρωση δημοψηφισμάτων λαϊκής πρωτοβουλίας, διάκριση εξουσιών, εκλογικό σύστημα που θα πλήττει τη δύναμη του πολιτικού χρήματος, έλεγχο ΜΜΕ κ.ο.κ). Δεν μπορεί να λείπει η διάσταση της αειφόρου παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας, της διευκόλυνσης της «πράσινης» επιχειρηματικότητας και καινοτομίας, της διαγενεακής αλληλεγγύης κ.ο.κ.

4. Ειλικρίνεια-αξιοπιστία

Ο κλονισμός της αξιοπιστίας των ΟΠ μπορεί στη φάση αυτή να αποβεί θανάσιμος για το εγχείρημα και όσα υποστηρίζουμε. Οι ΟΠ θα πρέπει να δώσουν έμφαση στη συνέπεια λόγων και έργων. Οι πρώτοι αιρετοί ΟΠ στο ευρωκοινοβούλιο οφείλουν να εξαντλήσουν τη θητεία τους εκεί, πέραν της εφεύρεσης κάθε είδους «ανωτέρας βίας» (επικείμενες «κρισιμότερες» εκλογικές διαμάχες, ανειλημμένες υποχρεώσεις κ.λπ). Ευτυχώς οι ΟΠ δεν είναι προσωποκεντρικός πολιτικός φορέας, που να εξαναγκάζεται να επιστρατεύει το «βαρύ πυροβολικό» του όπου δει, ούτε βέβαια εθνοκεντρικό κόμμα, που να θεωρεί το ευρωκοινοβούλιο κάποιου είδους κοινοβουλίου «δευτέρας διαλογής». Όπως ειπώθηκε στους δεκάδες χιλιάδες πολίτες που ψήφισαν τους ΟΠ, ο Μιχάλης Τρεμόπουλος θα είναι ευρωβουλευτής έως τον Ιανουάριο του 2012 και η Μαρία Βασιλάκου το υπόλοιπο διάστημα, έως τον Ιούνιο του 2014. Να κινηθούμε ούτως ώστε να μπορούμε να υπογραμμίσουμε την πολιτική μας συνέπεια στα μελλοντικά πολιτικά ραντεβού, αντί να απολογούμεθα με τα γνώριμα φθαρμένα επιχειρήματα των κατεστημένων κομμάτων.

5. Οργανωτική ευκρίνεια

Πράγμα που μας οδηγεί στην ανάγκη μιας πιο διακριτής δημόσιας παρουσίας των ΟΠ, με την προβολή μιας νέας ηγετικής ομάδας που να αντανακλά τον περιβαλλοντικό προσανατολισμό, την νεανικότητα, την πολιτική αυτονομία του πράσινου πόλου. Καλά τα ένσημα στο χώρο της άκρας αριστεράς, των «συσπειρώσεων», των «κινημάτων» ή των παραδοσιακών κομμάτων, αλλά εντελώς αδιάφορα (αν όχι αντιπαθή) για τις χιλιάδες που μας ψήφισαν και τους πολλαπλάσιους πολίτες που κάποια στιγμή... απείλησαν να το κάνουν. Κι ας μη φοβηθούμε να θεσπίσουμε μια θέση εκπροσώπου των ΟΠ, που να εκλέγεται από το συνέδριο... Όπως έδειξε η πικρή εμπειρία της 7ης Ιουνίου, σήμερα η πολιτική διαμάχη γίνεται μέσω προσώπων.

Ο Νίκος Ράπτης είναι εκπαιδευτικός

Το πρόβλημα του απεμπλουτισμένου ουρανίου

(α) Ερωτήματα προς την ελληνική κυβέρνηση

Οι Οικολόγοι Πράσινοι ζητάνε από την κυβέρνηση να διευκρινίσει κατά πόσο έχει αναλάβει πρωτοβουλίες ώστε να συμμορφωθεί με τις διατάξεις του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (22/5/2008) «σχετικά με τα όπλα (απεμπλουτισμένου) ουρανίου και τις επιπτώσεις που έχουν επί της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος – προς την παγκόσμια απαγόρευση της χρήσης τέτοιων όπλων» και ιδιαίτερα με τα σημεία που αφορούν:
(α) «…στην πλήρη ενημέρωση του εν αποστολή στρατιωτικού και πολιτικού τους προσωπικού, καθώς και τις επαγγελματικές τους οργανώσεις, σχετικά με την πιθανότητα να έχει χρησιμοποιηθεί ή να ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί απεμπλουτισμένο ουράνιο στο θέατρο επιχειρήσεών τους, καθώς και να λάβουν επαρκή προστατευτικά μέτρα…»,
(β) «…στην περιβαλλοντική καταγραφή των επιβαρυμένων με απεμπλουτισμένο ουράνιο περιοχών (συμπεριλαμβανομένων των πεδίων ασκήσεων) και να παράσχουν πλήρη υποστήριξη – συμπεριλαμβανομένης της οικονομικής – σε σχέδια υπέρ των θυμάτων και των συγγενών τους, καθώς και σε επιχειρήσεις αποκαθαρισμού των πληγεισών περιοχών, εφόσον επικυρωθεί η αρνητική επίπτωση επί της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος…»,
(β) «…καλεί και πάλι εντόνως όλα τα κράτη μέλη και τις χώρες του ΝΑΤΟ να επιβάλουν μορατόριουμ της χρήσης όπλων απεμπλουτισμένου ουρανίου καθώς να εντείνουν τις προσπάθειες για την παγκόσμια απαγόρευσή τους, για τη συστηματική παύση της παραγωγής και προμήθειας τέτοιων όπλων…».
Οι Οικολόγοι Πράσινοι ζητάνε, επίσης, να δοθούν στη δημοσιότητα πληροφορίες (που έτσι κι αλλιώς δεν είναι απόρρητες αφού οι διάφοροι στρατοί γνωρίζουν ακριβώς τι είδους εξοπλισμό διαθέτουν οι άλλοι στρατοί) και απαντήσεις στα ερωτήματα που θέτουμε:
- Κατέχει ακόμα η χώρα μας οπλικά συστήματα που περιέχουν απεμπλουτισμένο ουράνιο;
- Με τι τρόπο και πότε σκοπεύει να συμμορφωθεί η χώρα μας με το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για μορατόριουμ στη χρήση όπλων απεμπλουτισμένου ουρανίου.
- Στις προδιαγραφές για την αγορά νέων οπλικών συστημάτων και γενικότερα οπλισμού περιλαμβάνεται κάποιος όρος για την γνωστοποίηση της ύπαρξης ή όχι απεμπλουτισμένου ουρανίου; Αγοράζει ακόμα και σήμερα η ελληνική κυβέρνηση παρόμοια οπλικά συστήματα και βλήματα;
- Χρησιμοποιούνται από το ναυτικό, την αεροπορία ή τον στρατό ξηράς βλήματα οποιουδήποτε διαμετρήματος που περιέχουν απεμπλουτισμένο ουράνιο κατά τη διάρκεια ασκήσεων τόσο στην Ελλάδα ή σε κοινές ασκήσεις με άλλες χώρες σε άλλα πεδία βολής εκτός Ελλάδας;
- Χρησιμοποιούν ή χρησιμοποίησαν στο παρελθόν άλλες συμμαχικές δυνάμεις βλήματα και οπλισμό απεμπλουτισμένου ουρανίου κατά τη διάρκεια κοινών ασκήσεων στην Ελλάδα;
- Τέτοια όπλα έχουν χρησιμοποιηθεί σε διεθνή χώρο πολύ κοντά στη χώρα μας από δυνάμεις άλλων χωρών στα πλαίσια ασκήσεων του ΝΑΤΟ ή άλλων ασκήσεων;
- Παίρνει μέτρα προφύλαξης και ποια το στρατιωτικό προσωπικό που έρχεται σε επαφή με απεμπλουτισμένο ουράνιο;
- Τι μέτρα ελήφθησαν σε περιοχές όπου αποδειγμένα διαπιστώθηκε ότι στο παρελθόν έγινε εκτεταμένη χρήση οπλισμού με απεμπλουτισμένο ουράνιο;
- Έχει το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας σε συνεργασία ίσως με το Υπουργείο Υγείας κάποιο πρόγραμμα παρακολούθησης της υγείας όλων όσοι εκτέθηκαν συστηματικά κατά τη διάρκεια ασκήσεων και της θητείας τους σε απεμπλουτισμένο ουράνιο;

Οι Οικολόγοι Πράσινοι ζητάμε επίσης από την ελληνική κυβέρνηση:
• Να καθιερώσει τακτικό περιοδικό έλεγχο όλων των πεδίων βολής από την Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας, με δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων.
• Να ενημερώσει όσους έχουν έρθει σε επαφή με τέτοια όπλα ή με περιοχές επιβαρυμένες από αυτά, και να τους προσφέρει κάθε απαραίτητη βοήθεια για την πρόληψη ή των περιορισμό των επιπτώσεων στην υγεία τους.
• Να ξεκινήσει διπλωματική πρωτοβουλία για συνθήκη που θα δεσμεύει όλες τις βαλκανικές χώρες για απαγόρευση της χρήσης όπλων απεμπλουτισμένου ουρανίου υπό οποιεσδήποτε συνθήκες.

(β) Το πρόβλημα του απεμπλουτισμένου ουρανίου

Ποιο είναι το πρόβλημα με το απεμπλουτισμένο ουράνιο;
Είναι γνωστό στους ειδικούς αλλά όχι στο ευρύ κοινό ότι πολλά από τα σύγχρονα οπλικά συστήματα και βλήματα έχουν απεμπλουτισμένο ουράνιο (DU). Το υλικό αυτό χρησιμοποιείται για να αυξηθεί η αντοχή τους και η δυνατότητα τους στη διάτρηση σκληρών αντικειμένων, όπως είναι τα θωρακισμένα οχήματα, τσιμεντένιες αποθήκες κα. Τα βλήματα με την επικάλυψη απεμπλουτισμένου ουρανίου είναι ιδιαίτερα διατρητικά και διαπερνούν ακόμα και τα πιο σκληρά συστήματα θωράκισης. Εκτός όμως από τα βλήματα διαφόρου διαμετρήματος και οπλισμού, (πχ. για άρματα Μ1Α1 Abrams, επιθετικά αεροσκάφη Α-10, πύραυλοι Τόμαχωκ), η πολεμική βιομηχανία άρχισε να χρησιμοποιεί αυτό το τοξικό υλικό, και για την θωράκιση τανκς, οχημάτων μεταφοράς προσωπικού, ελικοπτέρων και πολεμικών αεροσκαφών για να είναι «απρόσβλητα» από συνηθισμένα βλήματα.
Για πρώτη, μάλλον, φορά τα βλήματα αυτά χρησιμοποιήθηκαν το 1991 στον πρώτο πόλεμο του Κόλπου και αργότερα στην Γιουγκοσλαβία και στον δεύτερο πόλεμο του Κόλπου (Ιράκ). Στον πρώτο πόλεμο του Κόλπου καταστράφηκαν 29 «συμμαχικά» οχήματα (κατά λάθος από «συμμαχικά πυρά») και 1400 από τα συνολικά 3.700 ιρακινά τανκς από βλήματα με απεμπλουτισμένο ουράνιο.
Η χρήση απεμπλουτισμένου ουρανίου στην παραγωγή βλημάτων διαφορετικού διαμετρήματος αλλά και στην επίστρωση τεθωρακισμένων, οχημάτων μεταφοράς προσωπικού και ελικοπτέρων είναι μια καλή «λύση» για την πυρηνική βιομηχανία ώστε να ξεφορτωθεί ποσότητα τοξικών αποβλήτων που παράγονται κατά τη διαδικασία διαχωρισμού των ισοτόπων.
Το απεμπλουτισμένο ουράνιο είναι ουράνιο με ισότοπο 235 μειωμένο από 0,72% στο 0,2% που εκπέμπει σύμφωνα με το Πεντάγωνο «μόνο» το 60% της ακτινοβολίας του μη-εμπλουτισμένου ουρανίου. Σύμφωνα με ερευνητές ένα βλήμα απεμπλουτισμένου ουρανίου έξω από το μεταλλικό του περίβλημα μπορεί να εκπέμπει σε μία ώρα ραδιενέργεια όση 50 ακτινοβολίες – Χ. Ένας οδηγός άρματος μάχης μπορεί να λαμβάνει μια δόση ραδιενέργειας ίση με 0,13 mrem την ώρα από τη θωράκιση με απεμπλουτισμένο ουράνιο που έχει το τανκ που οδηγεί. Σε διάστημα 64 ωρών θα έχει εκτεθεί στο κεφάλι του σε ποσότητα ραδιενέργειας που θα έχει ξεπεράσει το όριο που θέτει η αμερικανική επιτροπή πυρηνικών κανονισμών για έκθεση σε ανθρωπογενείς πηγές ραδιενέργειας ολόκληρου του σώματος για ένα ολόκληρο έτος.
Τα βλήματα απεμπλουτισμένου ουρανίου γίνονται πιο ραδιενεργά και τοξικά όταν καίγονται ή εκρήγνυνται μια και ελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα το 70% του υλικού σε μορφή εξαιρετικά ραδιενεργής και τοξικής σκόνης που μπορεί να εισέλθει στα πνευμόνια ή να περάσει μέσω της τροφικής αλυσίδας στον οργανισμό του ανθρώπου και κυρίως στα νεφρά. Οι ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι ένα απλό μόριο απεμπλουτισμένου ουρανίου μπορεί να εκθέσει κάποιο άτομο σε ακτινοβολία 800 φορές πάνω από το όριο που θέτουν για εξωτερική έκθεση οι κανονισμοί στις ΗΠΑ.
Καθώς το πυροβόλο απεμπλουτισμένου ουρανίου θερμαίνεται, το ουράνιο μετατρέπεται σε αεροζόλ, ελευθερώνοντας υψηλές ποσότητες ραδιενέργειας. Σύννεφα σκόνης τοξικών οξειδίων του ουρανίου διασκορπίζονται στο περιβάλλον κατά τη διάρκεια ασκήσεων, ατυχημάτων ή πολεμικών επιχειρήσεων. Η χρήση 25 τόνων απεμπλουτισμένου ουρανίου μπορεί να προκαλέσει το θάνατο σε πάνω από 500.000 ανθρώπους.
Οι πολεμικές επιχειρήσεις στον Κόλπο και η χρήση 300 περίπου τόνων απεμπλουτισμένου ουρανίου άφησαν σοβαρά προβλήματα στο περιβάλλον και στην υγεία όχι μόνο χιλιάδων Ιρακινών αλλά και μεγάλου αριθμού αμερικανών βετεράνων του πολέμου. Για κάθε τόνο χαμηλά εμπλουτισμένου ουρανίου παράγονται 5-6 τόνοι απεμπλουτισμένου ουρανίου χαμηλής ραδιενέργειας.
«Στρατιωτικά τοξικά με πυρομαχικά απεμπλουτισμένου ουρανίου: Τα πυρηνικά απόβλητα ως όπλο»
Ο εμπλουτισμός του ουρανίου για χρήση σε πυρηνικά όπλα και αντιδραστήρες παράγει διάφορα παραπροϊόντα/απόβλητα, συμπεριλαμβανομένου του απεμπλουτισμένου ουρανίου(D.U). Τα τελευταία εικοσιπέντε χρόνια, το Υπουργείο Άμυνας των Η.Π.Α έχει κατασκευάσει πυρομαχικά χρησιμοποιώντας πυρηνικά απόβλητα, τα οποία είναι ραδιενεργά και τοξικά. Επιβεβαιώσεις για ζημιές στο περιβάλλον η στην ανθρώπινη υγεία έχουν σταθερά αυξηθεί, παρά τις διακηρύξεις του Πεντάγωνου ότι τέτοιες επιδράσεις δεν θα συνέβαιναν.
Η Υποεπιτροπή για την Πρόληψη των Διακρίσεων και την Προστασία των Μειονοτήτων, που υπάγεται στην επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών, θεωρεί τα πυρομαχικά με D.U όπλα μαζικής καταστροφής, με αδιευκρίνιστες συνέπειες και ασυμβίβαστα με τον διεθνή ανθρωπιστικό νόμο.
..O χρόνος για την μείωση της ακτινοβολίας του D.U στο ήμισυ και της μετατροπής του σε άλλο υλικό (Half-live) είναι 4.5 δισεκατομμύρια χρόνια.
Το όπλα με D.U χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά σε σύρραξη στον πρώτο πόλεμο του Κόλπου το1991. Πάνω από 350 τόνοι D.U αφέθηκαν στο χώμα ,στον αέρα και στο νερό στο Ιράκ και το Κουβέιτ. Το D.U χρησιμοποιήθηκε στη Βοσνία (1994-1995), στο Κόσοβο (1999) και το Ιράκ(2003) και ίσως έχει χρησιμοποιηθεί στο Αφγανιστάν(2001-2003).
Βετεράνοι και πολίτες σ’ αυτούς τους πολέμους εκτέθηκαν σε D.U, και αυτό το εισπνεόμενο D.U αντιπροσωπεύει ένα σοβαρά αυξημένο κίνδυνο για κατεστραμμένο ανοσοποιητικό σύστημα και ολέθριους καρκίνους.
Το D.U έχει παραχθεί και δοκιμαστεί σε πολλές τοποθεσίες στις Η.Π.Α., δημιουργώντας εκτεταμένη μόλυνση: Στο εργοστάσιο National Lead Industries, Colony NΥ, το οποίο έκλεισε το 1980 αφού βρέθηκαν σωματίδια D.U 26 μίλια μακριά και τα επίπεδα D.U στο έδαφος ήταν 500 φορές πάνω από ότι σε γειτονικές περιοχές (Len Dietz 1996). Στο Starmet Concord ,MΑ, 400.000 λίτρα D.U και άλλες τοξικές ουσίες ρίχθηκαν σε ένα λάκκο για πάνω από εικοσιπέντε χρόνια. Το D.U μόλυνε το χώμα και τα υπόγεια ύδατα, και επεκτείνεται προς τις παροχές πόσιμου νερού (Citizens Research and Environmental Watch, Concord, MA).
Μία πρόσφατη μελέτη του αμερικανικού στρατού βρήκε ότι το D.U καταστρέφει τα χρωμοσώματα των ανθρώπινων γονιδίων (U.S Armed Forces Radiobiology Institute)…Το D.U. παραμένει στο περιβάλλον για πολλά χρόνια μετά την χρήση σε δοκιμή η σε μάχη και μπορεί να φτάσει στους ανθρώπους μέσω διαφόρων διόδων , που περιλαμβάνουν το χώμα ,τον αέρα , το πόσιμο νερό και την τροφή…Στο πρώην σταθμό δοκιμών Jefferson Proving Ground Madison, το D.U εισχώρησε στην τροφική αλυσίδα και βρέθηκε σε ελάφια , μύδια και ψάρια.(Lockheed analytical Service)…
To D.U βρέθηκε στο Κόσοβο δυο χρόνια μετά από την χρήση του εκεί.
Ερευνητές βρήκαν τοποθεσίες επιβαρυμένες με D.U 10.000 φορές περισσότερο από το κανονικό., βρήκαν D.U μολυσμένο με πλουτώνιο, και βρήκαν επιβεβαιώσεις για σκόνη D.U μεταφερόμενη με τον αέρα.(Πρόγραμμα Περιβάλλοντος Ηνωμένων Εθνών).
…Ερευνητές βρήκαν εκτεταμένη μόλυνση με D.U σε χώμα, αέρα και λειχήνες σε Σερβία και Μαυροβούνιο, δύο χρόνια μετά την σύρραξη εκεί. (Πρόγραμμα Περιβάλλοντος Ηνωμένων Εθνών).
Το D.U παραμένει σε Βοσνία και Ερζεγοβίνη επτά χρόνια μετά την χρήση του.
Σωματίδια βρέθηκαν μέσα στον αέρα κτιρίων και στο πόσιμο νερό.
(Πρόγραμμα Περιβάλλοντος Ηνωμένων Εθνών).»

Πηγές:Military Toxics Project Depleted Uranium Ammunition: Nuclear Waste as a Weapon
Depleted Uranium Working Group marionkuepker@compuserve.com

Depleted Uranium: the Trojan horse of Nuclear War by Leuren Moret (The Journal of International Issues, July 1, 2004) www.mindfully.org/Nucs/2004/DU-Trojan Horse1jul05

Η παρουσία απεμπλουτισμένου ουρανίου σε πολεμικό εξοπλισμό στην Ελλάδα

Αν και ο ελληνικός πληθυσμός ευαισθητοποιήθηκε και ανησύχησε από τις πληροφορίες ότι κατά τους βομβαρδισμούς στη Γιουγκοσλαβία χρησιμοποιήθηκαν βλήματα απεμπλουτισμένου ουρανίου, στην Ελλάδα δεν έγινε ποτέ μια σοβαρή έρευνα ή τουλάχιστον δεν δημοσιοποιήθηκαν στοιχεία σχετικά με τις ποσότητες απεμπλουτισμένου ουρανίου σε οπλικά συστήματα που χρησιμοποιήθηκαν στις διάφορες ασκήσεις είτε για τυχόν εξοπλισμό που συνεχίζει να έχει απεμπλουτισμένο ουράνιο. Δεν είναι επίσης γνωστό αν λαμβάνονται ειδικά μέτρα προστασίας του προσωπικού που εκτίθεται στον εξοπλισμό αυτό, αν και οι οδηγίες αναφέρουν την υποχρέωση ειδικών μέτρων προφύλαξης.
Πάντως είναι γνωστό ότι τουλάχιστον στο παρελθόν διάφορα βλήματα και εξοπλισμός με απεμπλουτισμένο ουράνιο χρησιμοποιήθηκαν από το ναυτικό, την αεροπορία και το στρατό της χώρας μας. Είναι μάλλον πιθανόν ότι τεθωρακισμένα Οχήματα Μεταφοράς Προσωπικού Μ-113Α2 που χρησιμοποίησαν οι αμερικανοί στον Περσικό κόλπο και χαρίστηκαν στον ελληνικό στρατό μετά τη χρήση τους μπορεί να μην ήταν απαλλαγμένα από απεμπλουτισμένο ουράνιο.
Σε κάθε περίπτωση οι ποσότητες βλημάτων που χρησιμοποιήθηκαν σε διάφορες ασκήσεις, χωρίς μάλιστα να λαμβάνονται τα αναγκαία προστατευτικά μέσα για τους στρατευμένους έφεδρους ή το μόνιμο προσωπικό, εκτιμάται ότι ξεπέρασαν τις ποσότητες απεμπλουτισμένου ουρανίου που χρησιμοποιήθηκαν στον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας. Σε πολλά πεδία βολής δεν έγινε κάποια συστηματική έρευνα για τις συνέπειες της χρήσης παρόμοιων βλημάτων αλλά ούτε και το προσωπικό που εκτέθηκε, χωρίς συχνά να το γνωρίζει, παρακολουθείται συστηματικά και καταγράφεται η πορεία της υγείας του.
Η πτώση του ελικοπτέρου Απάτσι στην Εύβοια τον Νοέμβριο 2008 δεν άνοιξε αυτό το θέμα. Η Ελλάδα διαθέτει τα επιθετικά ελικόπτερα Apache ή τα άρματα μάχης Μ1Abrams τα οποία έχουν συνδεθεί με την παρουσία απεμπλουτισμένου ουρανίου. Το σχετικά χαμηλό κόστος βλημάτων με απεμπλουτισμένο ουράνιο, καθώς και η ικανότητά τους να διαπερνούν τη θωράκιση των εχθρικών στόχων ιδιαίτερα των αρμάτων μάχης, τα κάνουν ιδιαίτερα ελκυστικά σε αρκετούς στρατιωτικούς.
Από τα οπλικά αυτά συστήματα η Ελλάδα διαθέτει τουλάχιστον ένα, τα επιθετικά ελικόπτερα Apache, ενώ οπλικά συστήματα σχεδιασμένα να χρησιμοποιούν βλήματα απεμπλουτισμένου ουρανίου διαθέτει και η Τουρκία. Οι σχετικές πληροφορίες παραμένουν απόρρητες μόνο για τους πολίτες, ενώ στην πράξη κάθε στρατός γνωρίζει με ακρίβεια τι είδους εξοπλισμούς χρησιμοποιούν οι υπόλοιποι.


(γ) Το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την απαγόρευση χρήσης όπλων απεμπλουτισμένου ουρανίου

Στις 22/5/2008 υιοθετήθηκε μετά από ενεργή παρέμβαση και των Πρασίνων ένα σημαντικό ψήφισμα σχετικά με τα όπλα (απεμπλουτισμένου) ουρανίου και τις επιπτώσεις που έχουν επί της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος με στόχο την παγκόσμια απαγόρευση της χρήσης τέτοιων όπλων. Θυμίζουμε ότι όλα τα Πράσινα κόμματα καταδίκασαν τη χρήση όπλων απεπλουτισμένου ουρανίου τόσο στον πόλεμο του Κόλπου όσο και κατά την επέμβαση στη Γιουγκοσλαβία.

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 22ας Mαΐου 2008 σχετικά με τα όπλα (απεμπλουτισμένου) ουρανίου και τις επιπτώσεις που έχουν επί της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος – προς την παγκόσμια απαγόρευση της χρήσης τέτοιων όπλων
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ,
– έχοντας υπόψη τα προηγούμενα ψηφίσματά του για τις επιζήμιες συνέπειες της χρήσης ουρανίου (συμπεριλαμβανομένου του απεμπλουτισμένου ουρανίου) σε συμβατικά όπλα,
– έχοντας υπόψη την ομιλία του Γενικού Γραμματέα των ΗΕ επ’ ευκαιρία της Διεθνούς Ημέρας για την Αποτροπή της Εκμετάλλευσης του Περιβάλλοντος σε Πολέμους και Ένοπλες Συγκρούσεις (6 Νοεμβρίου 2002),
– έχοντας υπόψη το ψήφισμα A/RES/62/30 που ενέκρινε η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 5 Δεκεμβρίου 2007, στο οποίο εκφράζονται σοβαρές ανησυχίες για τις επιπτώσεις που έχει επί της υγείας η χρήση όπλων απεμπλουτισμένου ουρανίου,
– έχοντας υπόψη το άρθρο 108, παράγραφος 5, του Κανονισμού του,
A. λαμβάνοντας υπόψη ότι το (απεμπλουτισμένο) ουράνιο έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως σε σύγχρονες πολεμικές συγκρούσεις, τόσο σε πυρομαχικά κατά οχυρωμένων στόχων σε αγροτικά και αστικά περιβάλλοντα όσο και ως ανθεκτική θωρακισμένη προστασία από επιθέσεις με πυραύλους και πυροβολικό,
B. λαμβάνοντας υπόψη ότι, από τότε που χρησιμοποιήθηκε από τις συμμαχικές δυνάμεις στον πρώτο πόλεμο κατά του Ιράκ, έχουν διατυπωθεί σοβαρές ανησυχίες για τη ραδιολογική και χημική τοξικότητα των λεπτών σωματιδίων ουρανίου που παράγονται κατά την πρόσκρουση αυτών των όπλων επί σκληρών στόχων• λαμβάνοντας υπόψη ότι έχουν επίσης εκφραστεί ανησυχίες για τη μόλυνση των εδαφών και των υπογείων υδάτων από πυρομαχικά που δεν πέτυχαν το στόχο τους, καθώς και για τις επιπτώσεις τους επί των αμάχων,
Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, παρότι η επιστημονική έρευνα δεν έχει καταφέρει μέχρι τώρα να βρει αδιάσειστες αποδείξεις βλαβών, υπάρχουν πολυάριθμες μαρτυρίες σχετικά με τις επιζήμιες και συχνά θανατηφόρες συνέπειες επί στρατιωτικών και πολιτών,
Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα τελευταία έτη πραγματοποιήθηκαν μεγάλες πρόοδοι όσον αφορά την κατανόηση των κινδύνων που εκπροσωπεί για το περιβάλλον και την υγεία το απεμπλουτισμένο ουράνιο και ότι είναι πλέον καιρός να προσαρμοστούν οι διεθνείς στρατιωτικές προδιαγραφές προς τις εξελίξεις αυτές,
E. λαμβάνοντας υπόψη ότι η χρήση απεμπλουτισμένου ουρανίου σε πολεμικές συγκρούσεις έρχεται σε αντίθεση με τους βασικούς κανόνες και αρχές που περιέχονται στο γραπτό και εθιμικό διεθνές, ανθρωπιστικό και περιβαλλοντικό δίκαιο,
1. παροτρύνει τα κράτη μέλη να συμμορφωθούν με την παράγραφο 1 του προαναφερθέντος ψηφίσματος του ΟΗΕ και να υποβάλουν έκθεση των απόψεών τους όσον αφορά τις επιπτώσεις της χρήσης οπλισμού και πυρομαχικών που περιέχουν απεμπλουτισμένο ουράνιο•
2. συνιστά να περιλάβει ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ στην επικείμενη αναθεώρηση της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Ασφάλεια την ανάγκη να εξεταστεί σοβαρά η σκοπιμότητα της μελλοντικής χρήσης μη τηλεκατευθυνόμενων βλημάτων καθώς και βομβών διασποράς, ναρκών και άλλων όπλων με αδιάκριτες επιπτώσεις, όπως τα όπλα απεμπλουτισμένου ουρανίου•
3. ζητεί από το Συμβούλιο και την Επιτροπή να αναθέσουν επιστημονικές μελέτες σχετικά με τη χρήση απεμπλουτισμένου ουρανίου σε όλες τις περιοχές όπου υπήρξε ευρωπαϊκό και διεθνές στρατιωτικό και πολιτικό προσωπικό•
4. παροτρύνει τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο μελλοντικών επιχειρήσεων, να μην χρησιμοποιούν όπλα απεμπλουτισμένου ουρανίου σε επιχειρήσεις Ευρωπαϊκής Πολιτικής για την Ασφάλεια και την Άμυνα και να μην αναπτύσσουν στρατιωτικό και πολιτικό προσωπικό σε περιοχές όπου δεν είναι εγγυημένο ότι δεν έχει ούτε πρόκειται να χρησιμοποιηθεί απεμπλουτισμένο ουράνιο•
5. παροτρύνει τα κράτη μέλη, το Συμβούλιο και την Επιτροπή να ενημερώσουν πλήρως το εν αποστολή στρατιωτικό και πολιτικό τους προσωπικό, καθώς και τις επαγγελματικές τους οργανώσεις, σχετικά με την πιθανότητα να έχει χρησιμοποιηθεί ή να ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί απεμπλουτισμένο ουράνιο στο θέατρο επιχειρήσεών τους, καθώς και να λάβουν επαρκή προστατευτικά μέτρα•
6. καλεί τα κράτη μέλη, το Συμβούλιο και την Επιτροπή να προβούν σε περιβαλλοντική απογραφή των μολυσμένων με απεμπλουτισμένο ουράνιο περιοχών (συμπεριλαμβανομένων των πεδίων ασκήσεων) και να παράσχουν πλήρη υποστήριξη (συμπεριλαμβανομένης της οικονομικής) σε σχέδια υπέρ των θυμάτων και των συγγενών τους, καθώς και σε επιχειρήσεις αποκαθαρισμού των πληγεισών περιοχών, εφόσον επικυρωθεί η αρνητική επίπτωση επί της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος•
7. καλεί και πάλι εντόνως όλα τα κράτη μέλη και τις χώρες του ΝΑΤΟ να επιβάλουν μορατόριο της χρήσης όπλων απεμπλουτισμένου ουρανίου και να εντείνουν τις προσπάθειες για την παγκόσμια απαγόρευσή τους, καθώς και για τη συστηματική παύση της παραγωγής και προμήθειας τέτοιων όπλων•
8. καλεί τα κράτη μέλη και το Συμβούλιο να αναλάβουν ηγετικό ρόλο για τη σύναψη διεθνούς συνθήκης - μέσω του ΟΗΕ ή μέσω "συνασπισμού των προθύμων" - για τη θέσπιση απαγόρευσης της εξέλιξης, παραγωγής, αποθήκευσης, μεταφοράς, δοκιμής και χρήσης όπλων ουρανίου καθώς και για την καταστροφή ή ανακύκλωση των υφιστάμενων αποθεμάτων, εφόσον υπάρξουν αδιάσειστες επιστημονικές αποδείξεις των βλαβών που προκαλούν τα όπλα αυτά•
9. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή, στις κυβερνήσεις και στα κοινοβούλια των κρατών μελών, στο NATO και στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του NATO, στον ΟΗΕ και στο Πρόγραμμα των ΗΕ για το Περιβάλλον, στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Στρατιωτικών Οργανώσεων, στη Διεθνή Επιτροπή Ερυθρού Σταυρού και στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Δείτε σχετικό δελτίο τύπου των Οικολόγων Πράσινων